หน้าเว็บ

วันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

ริชาร์ด ฟายน์มานน์ - ทฤษฎีจิตสำนึกควอนตัม พิสูจน์ว่าสมองของคุณเชื่อมต่อกับจักรวาลอย่างไร

Quantum Consciousness Theory Proves How Your Brain Connects to the Universe

          https://youtu.be/2C0YKCGT0Tw?si=DG1z3m3KH6kE1TMT

มายาคติในเรื่อง จิตควอนตัม (The myth of quantum minds)

          คุณรู้ไหมว่าผมคอยแต่จะได้ยินอะไรอยู่? ผมคอยแต่ได้ยินว่ากลศาสตร์ควอนตัมทั้งหลายพิสูจน์ว่าจิตของคุณได้ถูกเชื่อมต่อเข้ากับจักรวาล. ว่าจิตสำนึกนั้นคือชิ้นที่ขาดหายไป, และเป็นกุญแจสำคัญซึ่งทำให้ฟิสิกส์ควอนตัมทำงานได้. ว่าสมองของคุณในตอนนี้กำลังผูกพันอยู่กับดวงดาวทั้งหลายอยู่. และว่าฟิสิกส์ในท้ายที่สุดก็ได้แสดงให้เราเห็นว่าจักรวาลนั้นได้ตื่นรู้ในหนทางทางที่ลึกล้ำบางอย่าง. และผมต้องบอกกับคุณว่า ผมค้นพบว่านั่นน่าสนใจอย่างมาก. เพราะว่าผู้ที่ปราดเปรื่องบางรายก็เชื่อมัน.   (You know what I keep hearing? I keep hearing that quantum mechanics proves your mind is connected to the universe. That consciousness is the missing piece, the thing that makes quantum physics work. That your brain right now is entangled with the stars. And that physics has finally shown us that the universe is in some deep way aware. And I have to tell you I find that very interesting. Because some very smart people believe it.)

          ผู้ได้รับรางวัลโนเบลได้เสนอรูปแบบหนึ่งของมัน. หลายนักคณิตศาสตร์ที่น่านับถือได้เขียนเอกสารทางวิชาการเกี่ยวกับมัน. นี้ไม่ได้เป็นบางแนวคิดที่ปรุงแต่งขึ้นมาในโรงรถของใครบางคน. มันมาจากปริศนาที่แท้จริง, ความลึกลับที่กำลังอยู่ใจกลางของกลศาสตร์ควอนตัม. และความลี้ลับนั้นคือเรื่องจริง. ผมอยากจะพูดเรื่องนี้ให้ชัดเจนไปเลย. ดังนั้น, ขอผมเล่าเรื่องราวในมุมที่ฟังดูน่าเชื่อถือที่สุด. รูปแบบฉบับที่ทำให้คุณผงกศีรษะตอบรับและพูดว่า, “ใช่, แน่นอนเลย, นั่นต้องเป็นความจริง.”   (A Nobel Prize winner in physics proposed a version of it. Respected mathematicians have written serious papers about it. This is not some idea cooked up in somebody’s garage. It comes from a real puzzle, a genuine mystery sitting right at the heart of quantum mechanics. And the mystery is real. I want to be completely clear about that. So, let me tell you the version of this story that sounds the most convincing. The version that makes you nod your head and say, “Yes, of course, that must be true.”)

ปัญหาของการตรวจวัด (The measurement problem)

          ในกลศาสตร์ควอนตัม, อนุภาคหนึ่งเหมือนเช่นอิเล็กตรอนไม่ได้นั่งอยู่ในที่หนึ่งจำเพาะแน่นอน. มันดำรงอยู่ในสภาวะที่เราเรียกว่า การซ้อนทับ (Superposition), ซึ่งเป็นเหมือนภาพเบลอของตำแหน่งทั้งหมดที่มันอาจจะเป็นไปได้. คุณเขียนมันออกมาในรูปของฟังก์ชันคลื่น, ซึ่งเป็นวัตถุทางคณิตศาสตร์ที่บอกความน่าจะเป็นในการพบอิเล็กตรอนตรงนี้เทียบกับตรงนั้น. และฟังก์ชันคลื่นจะวิวัฒนาการอย่างราบรื่นและคาดการณ์ได้ ตามสมการของชโรอดิงเจอร์. สวยงาม, สง่างาม. ไม่น่าแปลกใจอะไร. แต่พอคุณมองดู. วัดค่า. แล้วเอาเครื่องมือตรวจจับไปวางบนเส้นทางนั้น. และทันทีนั้นความพร่ามัวก็พังพาบลง.  (In quantum mechanics, a particle like an electron does not sit in one define place. It exists in what we call a superposition1, a kind of blur of all the places it could be. You write it down as a wave function2, a mathematical object that gives you the probability of finding the electron here versus there. And the wave function evolves smoothly, predictably according to Schrodinger’s equation. Beautiful, elegant. No surprise. But then you look. You measure. You stick a detector in the path. And suddenly the blur collapses.)

          1 Superposition (การซ้อนทับ) คือหลักการที่กล่าวว่า ระบบหรือปรากฏการณ์ตั้งแต่สองอย่างขึ้นไป สามารถมารวมกันหรือซ้อนทับกันได้ จนกลายเป็นผลลัพธ์เดียว โดยความหมายจะแตกต่างกันไปตามสาขาวิชา ดังนี้ครับ

1. ควอนตัมฟิสิกส์: การซ้อนทับเชิงควอนตัม (Quantum Superposition)

  • ความหมาย: อนุภาคระดับควอนตัม (เช่น อิเล็กตรอน หรือคิวบิตในคอมพิวเตอร์ควอนตัม) สามารถ อยู่ในหลายสถานะพร้อมกันได้ จนกว่าจะมีการวัดหรือสังเกตการณ์ สถานะนั้นจึงจะยุบรวมเหลือเพียงสถานะเดียว
  • ตัวอย่าง: คิวบิต (Qubit) ของ คอมพิวเตอร์ควอนตัม สามารถเป็นทั้ง 0 และ 1 ได้ในเวลาเดียวกัน ทำให้ประมวลผลได้รวดเร็วกว่าคอมพิวเตอร์ทั่วไปมหาศาล

2. ฟิสิกส์ทั่วไป: หลักการซ้อนทับของคลื่น (Superposition of Waves)

  • ความหมาย: เมื่อคลื่นสองขบวนเคลื่อนที่มาพบและซ้อนทับกันในตัวกลางเดียวกัน คลื่นทั้งสองจะรวมกันชั่วคราว ทำให้เกิดเป็นคลื่นลัพธ์
  • ลักษณะการรวมกัน:
    • เสริมกัน (Constructive): สันคลื่นเจอกับสันคลื่น หรือท้องคลื่นเจอกับท้องคลื่น ทำให้คลื่นลัพธ์ใหญ่ขึ้น
    • หักล้าง (Destructive): สันคลื่นเจอกับท้องคลื่น ทำให้คลื่นลัพธ์หักล้างกันเล็กลงหรือหักล้างจนหมดไป

2 Wave Function (ฟังก์ชันคลื่น) คือ สมการทางคณิตศาสตร์ที่ใช้บอกสถานะควอนตัมของระบบอนุภาคหรือระบบควอนตัม มักแทนด้วยสัญลักษณ์อักษรกรีก \(\psi \) (พไซ / Psi)

ความหมายและการทำงาน

  • ไม่ใช่คลื่นจริงๆ ในเชิงกายภาพ: ฟังก์ชันคลื่นไม่ได้เป็นคลื่นน้ำหรือคลื่นเชือกที่เคลื่อนที่ผ่านตัวกลาง แต่เป็น "ฟังก์ชันทางคณิตศาสตร์" ที่รวบรวมข้อมูลทุกอย่าง (เช่น ตำแหน่ง โมเมนตัม พลังงาน และสปิน) ของอนุภาค เช่น อิเล็กตรอน
  • ความน่าจะเป็น (\(\vert{}\psi\vert{}^2\)): ตัวค่า \(\psi \) เองอาจมีส่วนประกอบที่เป็นจำนวนจินตนาการ (Complex number) ซึ่งมองไม่เห็นในโลกความเป็นจริง แต่เมื่อเรานำมันมายกกำลังสองเชิงซ้อน หรือ \(\vert{}\psi\vert{}^2\) (เรียกว่า Probability density) จะได้ค่าออกมาเป็น "ความน่าจะเป็น" ที่จะพบอิเล็กตรอนหรืออนุภาคนั้นๆ ในตำแหน่งต่างๆ
  • สมการชโรดิงเกอร์ (Schrödinger Equation): ฟังก์ชันคลื่นได้มาจากการแก้สมการชโรดิงเกอร์ ซึ่งเปรียบเสมือนกฎการเคลื่อนที่ (คล้ายๆ กฎนิวตัน) ในโลกควอนตัม

          อิเล็กตรอนอยู่ที่นี่.ไม่ใช่อยู่ที่นั่น. ไม่ได้แผ่กระจายออกไป, แค่ที่นี่. หนึ่งคำตอบที่ชัดกเจน. และคำถามก็คือ, อะไรที่เป็นเหตุให้เป็นเช่นนั้น? อะไรที่ทำให้ฟังก์ชั่นคลื่นยุบตัวลงไป? เพราะว่าสมการของชโรดิงเจอร์ไม่ได้มีการยุบตัวอยู่ในมัน. สมการนั้นบอกว่าการพร่ามัวนั่นควรที่จะคอยขยายแผ่ออกไปเรื่อย ๆ. มันควรที่จะลุกลามไปถึงเครื่องตรวจจับ. มันควรที่จะลุกลามมาที่คุณด้วย. และทุกแอย่างที่แตะสัมผัสกับระบบควอนตัมก็ควรที่จะเข้าร่วมกับการซ้อนทับเชิงควอนตัมนั้นด้วย.     (The electron is here. Not there. Not spread out, just here. One definite answer. And the question is, what caused that? What made the wave function collapse? Because Schrodinger’s equation doesn’t have collapse in it. The equation says the blur should just keep spreading. It should infect the detector. It should infect you. And everything that touches the quantum system should join the superposition.)

          ดังนั้น, ทำไมการมองไปที่สิ่งนั้นจึงให้คำตอบเพียงคำตอบเดียว? ในปี 1932, นักคณิตศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่, จอห์น ฟอน นูมานน์ ได้เขียนเกี่ยวกับรากฐานทั้งหลายของกลศาสตร์ควอนตัม, และที่ฝังอยู่ในหนังสือเล่นนั้นก็คือข้อโต้ค้านอย่างระมัดระวังยิ่งว่า ลูกโซ่ของปฏิสัมพันธ์ต่อกันนั้นคือ อนุภาคชนปะทะเข้ากับเครื่องตรวจจับ, เครื่องตรวจจับส่งสัญญาณ, สัญญาณไปถึงสมอง, ลูกโซ่นั้นต้องสิ้นสุดลงที่ใดสักแห่ง. บางอย่างต้องมาทำลายสภาวะซ้อนทับนี้. และฟอน นูมานน์ ได้ตั้งข้อสังเกตว่า จุดเดียวในลูกโซ่นี้ที่แตกต่างอย่างชัดเจนจากทุกสิ่งทุกอย่าง ก็คือช่วงเวลาแห่งประสบการณ์สำนึกจิต, ชั่วขณะที่คุณเริ่มตระหนักรู้ถึงผลลัพธ์นั้น.   (So, why does looking at it produce a single answer? In 1932, the great mathematician John von Neumann wrote about the foundations of quantum mechanics, and buried in that book is a very careful argument that the chain of interactions particle hits detector, detector sends signal, signal reaches brain, that chain has to end somewhere. Something has to break the superposition. And von Neumann noted that the only place in the chain that is obviously different from everything else is the moment of conscious experience, the moment you become aware of the result).

ดังนั้น, บางทีนะ... บางทีอาจเป็นตัวจิตสำนึกเองนี่แหละ ที่ทำให้ฟังก์ชันคลื่นยุบตัวลง. ยูจีน วิกเนอร์ (Eugene Wigner) นักฟิสิกส์ผู้ปราดเปรื่องอีกคนหนึ่ง, ได้นำแนวคิดนี้ไปต่อยอดในห้องทดลองที่มีการวัดผล. จากมุมมองของวิกเนอร์ และเพื่อนๆของเขาและอนุภาคต่างก็อยู่ในสถานะซ้อนทับ (superposition) จนกว่าตัววิกเนอร์เองจะรับรู้ถึงผลลัพธ์นั้น(จึงหยุด). ฟังดูบ้าบอ, แต่ในทางคณิตศาสตร์ก็ไม่อาจตัดมันออกไปได้.นั่นคือสิ่งที่แปลกประหลาด. รูปนัยของกลศาสตร์ควอนตัมได้นิ่งเงียบเกี่ยวกับว่าเมื่อไหร่ที่มันได้บังเกิดขึ้น. (So, maybe just maybe it is consciousness itself that collapses the wave function. Eugene Wigner, another brilliant physicist, took this wave room making a measurement. From Wigner’s perspective, his friend and particle are both in superposition until Wigner himself becomes conscious of the result. It sounds crazy, but the math does not rule it out. That is the strange thing. The formalism of quantum mechanics is silent about when happens.)

มันเป็นประตูที่เปิดอยู่, และจิตสำนึกก็เดินตรงผ่านมันไป. และทันทีที่ประตูนั้นเปิดออก, ผู้คนก็กรูกันผ่านเข้าไป, ไม่ใช่แค่นักฟิสิกส์ทั้งหลาย, นักปรัชญาทั้งหลาย, นักเขียนทั้งหลาย, ใครก็ตามที่เคยสงสัยว่าอะไรทำให้เราพิเศษในจักรวาลอันกว้างใหญ่และไร้ความรู้สึกนี้, เพราะหากสมการทางฟิสิกส์จำเป็นต้องอาศัยจิตในการทำงานจริง ๆ เช่นนั้นแล้ว, จิตก็ไม่ใช่เพียงผลพลอยได้โดยบังเอิญของปฏิกิริยาเคมี. พวกเขาถูกถักทอเข้าไว้ในกฎรากฐานทั้งหลาย. คุณไม่ได้เป็นเพียงผู้เฝ้าดูของจักรวาล. คุณคือความจำเป็น. นั่นเป็นแนวคิดที่น่าหลงใหลมาก. ผมเข้าใจเลยว่าทำไมผู้คนถึงยึดติดกับมันและไม่อยากปล่อยวาง.   (It is an open door, and consciousness walks right through it. And once that door open, people rush through, people rush through, not just physicists, philosophers, writers, anyone who had ever wondered what makes us special in this enormous indifferent cosmos, because if the equations of physics actually need a mind to work, then minds are not some accidentals by product of chemistry. They are woven into the fundamental laws. You are not a spectator of the universe. You are a participant. You are necessary. That is an intoxicating idea. I understand why people grab hold of it and do not want to let go.)

ทฤษฎีสมองควอนตัม (Quantum brain theory)

ย้อนกลับไปในช่วงทศวรรษ 1980 และ 1990. โรเจอร์ เพนโรส, หนึ่งในนักคณิตศาสตร์ฟิสิกส์ที่ดีที่สุดที่มีชีวิตอยู่, ได้เสนอบางอย่างที่กล้าหาญมากกว่า. เขาบอกว่า จิตสำนึกไม่ได้เกี่ยวข้องด้วยกับการยุบตัวนั้น. เขาพูดว่า จิตสำนึกคือกระบวนการเชิงควอนตัม. โดยเฉพาะอย่างยิ่ง, เข้าแย้งว่าสมองแสดงประมวลผลออกมา ในชนิดที่คอมพิวเตอร์ทั่วไปไม่มีวันลอกเลียนได้. และการคำนวณประเมินผลเหล่านี้จำเป็นต้องอาศัยความสอดคล้องเชิงควอนตัม. ผู้ร่วมงานของเขาอย่าง สจวร์ต ฮาเมอรอฟฟ์ (Stuart Hameroff) ซึ่งเป็นวิสัญญีแพทย์ ได้ชี้ไปที่โครงสร้างขนาดเล็กจิ๋วภายในเซลล์ประสาทที่เรียกว่า ไมโครทิวบูล, และบอกว่านี่คือจุดที่ซึ่งความมหัศจรรย์ทางควอนตัมเกิดขึ้น. (Fast forward to the 1980s and 1990s. Roger Penrose, one of the finest mathematical physicists alive, proposes something bolder. He says consciousness is not just involved in collapse. He says consciousness is a quantum process. Specifically, he argues that the brain performs computations that ordinary computer could ever replicate. And that these computations require quantum coherence3. His collaborator, Stuart Hamertoff, an anesthesiologist, points to tiny structures inside neurons called microtubules, and says these are where the quantum magic happens.)

3 Quantum Coherence (ความสอดคล้องเชิงควอนตัม) คือ ปรากฏการณ์ที่อนุภาคในระดับควอนตัม (เช่น อะตอม, อิเล็กตรอน หรือโฟตอน) สามารถแสดงคุณสมบัติความเป็นคลื่น มีความสัมพันธ์ของเฟสที่สอดคล้องกัน และอยู่ในสถานะซ้อนทับ (Superposition) ได้พร้อม ๆ กัน

หลักการสำคัญ

  • ความเป็นคลื่นและการแทรกสอด: ระบบควอนตัมสามารถรวมตัวหรือซ้อนทับกันของคลื่นได้ และเกิดการแทรกสอด (Interference) เหมือนกับคลื่นน้ำหรือคลื่นแสง
  • สถานะซ้อนทับ (Superposition): อนุภาคสามารถอยู่ได้หลายสถานะในเวลาเดียวกัน (เช่น เป็นทั้ง 0 และ 1 พร้อมกันในหน่วยประมวลผล) จนกว่าจะมีการวัดหรือสังเกตการณ์
  • ความสัมพันธ์ของเฟส: ตำแหน่งและความถี่ของคลื่น (เฟส) มีความสัมพันธ์กันอย่างคงที่และเป็นระเบียบ

ความสำคัญ

  • การคำนวณเชิงควอนตัม (Quantum Computing): เป็นหัวใจสำคัญที่ทำให้คิวบิต (Qubit) ประมวลผลข้อมูลจำนวนมากพร้อมกันได้ด้วยความเร็วสูง
  • เทคโนโลยีเซ็นเซอร์ (Quantum Sensing): ช่วยให้การตรวจวัดค่าต่าง ๆ มีความแม่นยำสูงมาก

ข้อจำกัด: Quantum Decoherence (การสลายตัวของความสอดคล้อง)

เมื่อระบบควอนตัมไปทำปฏิกิริยากับสิ่งแวดล้อมรอบข้าง (เช่น อุณหภูมิ, แรงสั่นสะเทือน, หรือสนามแม่เหล็ก) จะทำให้เฟสของคลื่นหลุดออกจากกัน และสูญเสียความเป็นควอนตัมไป กลายสภาพเป็นฟิสิกส์แบบดั้งเดิม (Classic) ทันที ซึ่งเรียกกระบวนการนี้ว่า Quantum Decoherence

โดยร่วมกัน, พวกเขาเรียกทฤษฎีของพวกเขานี้ว่า การลดทอนตัวแบบวงออเครสตร้า/ การยุบตัวของฟังก์ชั่นคลื่นควอนตัมอย่างประสานกัน. สมองของคุณคือคอมพิวเตอร์ควอนตัม. ความคิดของคุณคือกระบวนการควอนตัม. จิตสำนึกของคุณถือกำเนิดขึ้นจากกฎฟิสิกส์อันล้ำลึกแบบเดียวกันกับที่ควบคุมอนุภาคและกาแล็กซี. คุณเชื่อมโยงกับแก่นแท้ของผืนทอของความเป็นจริงในระดับรากฐานที่สุดอย่างแท้จริง. นั่นคือเรื่องราว. และเอาตามตรง, มีใครบ้างล่ะที่จะไม่อยากให้มันเป็นเรื่องจริง? มันช่างงดงาม. มันมอบที่ทางพิเศษให้กับจิตสำนึกในจักรวาล. มันทำให้คุณรู้สึกเหมือนตัวเองมีความสำคัญในระดับจักรวาล. (Together, they call their theory orchestrated objective reduction4. And it sounds magnificent. Your brain is a quantum computer. Your thoughts are quantum processes. Your consciousness arises from the same deep physics that governs particles and galaxies. You are literally connected to the fabric of reality at the most fundamental level. That is the story. And honestly, who wouldn’t want it to be true? It is beautiful. It gives consciousness a special place in the universe. It makes you feel like you matter in some cosmic sense.)

4 คำว่า Orchestrated Objective Reduction (มักย่อว่า Orch-OR) แปลเป็นภาษาไทยได้ว่า "การลดทอนเชิงวัตถุแบบประสานงาน" หรือ "การยุบตัวของฟังก์ชันคลื่นควอนตัมแบบจัดระเบียบ" [1, 2]

ความหมายและการนำไปใช้

  • Orchestrated (ประสานงาน / จัดระเบียบ): หมายถึงกระบวนการควอนตัมที่เกิดขึ้นอย่างเป็นระเบียบหรือถูกจัดสรรควบคุม ไม่ใช่เกิดขึ้นแบบสุ่ม (random)
  • Objective Reduction (การลดทอนเชิงวัตถุ / การยุบตัวของฟังก์ชันคลื่น): เป็นแนวคิดทางฟิสิกส์ (เสนอโดย โรเจอร์ เพนโรส - Roger Penrose) ที่บอกว่าสถานะซ้อนทับกันทางควอนตัม (quantum superposition) จะยุบตัวลงมาเป็นสถานะจริงหนึ่งเดียวด้วยตัวเองเมื่อถึงจุดหนึ่งตามกฎเกณฑ์ทางฟิสิกส์ (ไม่ใช่เพราะมีคนไปสังเกตการณ์ตามหลักการโคเปนเฮเกนดั้งเดิม)

การสูญเสียความสอดคล้องทางควอนตัมและชีววิทยา (Decoherence and biology)

แต่ผมต้องพูดตามตรงกับคุณ, เพราะนั่นคืองานของผม. และพูดกันตามตรงก็คือ แทบทุกจุดในห่วงโซ่นั้นล้วนมีปัญหาร้ายแรงอยู่. เรามาเริ่มต้นด้วยปัญหาการตรวจวัดกัน. เพราะว่านั่นคือที่ซึ่งสิ่งทั้งปวงเริ่มต้น. ฟอน นูมานน์ พูดถูกที่ว่าบางอย่างลี้ลับบังเกิดขึ้นในระหว่างที่มีการตรวจวัด. แต่ก็มีอะไรที่เขาไม่ได้รู้, เพราะว่ามันตอนนั้นยังไม่ได้มีการดำเนินการใดๆ. เริ่มต้นในทศวรรษ 1970 และเร่งความเร็วขึ้นมาจนถึงทศวรรษ 1980, นักฟิสิกส์ทั้งหลายได้พัฒนากรอบโคงงานหนึ่งขึ้นที่เรียกว่า การเสื่อมสภาะความสอดคล้องเชิงควอนตัม.  (But I have to be honest with you, because that is my job. And the honest truth is that nearly every link in that chain has a serious problem. Let us start with the measurement problem. Because that is where the whole thing begins. Von Neumann was right that something mysterious happens during measurement. But there is what he did not know, because it had not been worked out yet. Start in the 1970s and accelerating through the 1980s, physicists developed a framework called decoherence5.)

5 Decoherence (หรือการเสื่อมสภาพของความสอดคล้องเชิงควอนตัม) คือ ปรากฏการณ์ในทางกลศาสตร์ควอนตัมที่ระบบควอนตัมสูญเสียคุณสมบัติพิเศษของตัวเอง เช่น การซ้อนทับกันของสถานะ (Superposition) และการพัวพัน (Entanglement) เนื่องจากการมีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมรอบข้าง

หลักการทำงาน

  • สูญเสียความเป็นควอนตัม: เมื่ออนุภาคหรือระบบควอนตัม (เช่น คิวบิต) ไปกระทบหรือมีปฏิสัมพันธ์กับโมเลกุล อุณหภูมิ หรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในสิ่งแวดล้อมโดยไม่ได้ตั้งใจ ระบบจะเกิดการพัวพันกับสิ่งแวดล้อมนั้น
  • กลายเป็นโลกคลาสสิก: ข้อมูลเชิงควอนตัมจะรัיไหลออกไปสู่สิ่งแวดล้อม ทำให้สถานะที่เคยซ้อนทับกันอยู่ (เช่น อยู่ในสถานะ 0 และ 1 พร้อมกัน) ยุบตัวลงและเลือกสถานะใดสถานะหนึ่งเพียงอย่างเดียว เหมือนกับวัตถุในโลกที่เรามองเห็นทั่วไปตามหลักฟิสิกส์ดั้งเดิม (Classical physics)

 

และความไม่สอดคล้องพ้องกันเชิงควอนตัมนี้ ไม่ได้คลี่คลายปัญหาการตรวจวัดทั้งปวงเลย. แต่มันทำสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่ง, มันแสดงให้คุณเห็นว่าสภาพแวดล้อม, โมเลกุลของอากาศ, โฟตอน การสั่นสะเทือนทางความร้อน, ทั้งหมดนี้ล้วนมีปฏิสัมพันธ์กับระบบควอนตัม และทำลายการเชื่อมต่อระหว่างแขนงต่างๆ ของสถานะซ้อนทับ. ไม่ใช่จิตสำนึก, สภาพแวดล้อม, แค่การเดินไปชนเข้ากับสิ่งของอะไรตามแบบง่ายๆเก่าแก่ดั้งเดิม. ลแงคิดแบบนี้ดูนะ. สมมติว่าคุณมีส้อมเสียงที่กำลังสั่นด้วยระดับเสียงที่สมบูรณ์แบบ. นั่นแหละคือสภาวะซ้อนทับของคุณ  (And decoherence does not solve the measurement problem entirely. But it does something very important. It shows you that the environment, the air molecules, the photons, the thermal vibrations, all of it interests with the quantum system and destroys the interface between different branches of the superposition. Not consciousness, the environment, just plain old bumping into stuff. Think of it this way. Suppose you have a tuning fork vibrating at a perfect pitch. That is your superposition.)

งดงาม, สะอาด, สอดพ้องกัน. ในตอนนี้, ทิ้งมัน(ซ้อม)ลงไปในสระว่ายน้ำ. การสั่นสะเทือนนั้นไม่ได้หายไป เพราะว่าใครบางคนได้ฟังมันอยู่หรือไม่. มันหายไปเพราะมันไปพันยุ่งเหยิงเข้ากับโมเลกุลอื่น ๆ อีก 10 ยกกำลัง 23 ตัว ที่กำลังเคลื่อนไหวกระฉอกไปมาอยู่. ข้อมูลเกี่ยวกับการสั่นสะเทือนรั่วไหลออกไปในน้ำอย่างรวดเร็วจนในทางปฏิบัติแล้ว, สภาวะการซ้อนทับได้หายไปก่อนที่สิ่งมีชีวิตที่มีสำนึกจิตจะทันได้สังเกตเห็นเสียอีก. และช่วงเวลาที่เกิดสิ่งนี้ขึ้นในระบบที่อุ่นและเปียกชื้นอย่างสมองนั้นเร็วอย่างเหลือเชื่อ เรากำลังพูดถึงระดับเฟมโตวินาที (femtoseconds) ซึ่งเป็นหนึ่งในล้านของหนึ่งพันล้านส่วนของวินาที.  (Beautiful, clean, coherent. Now, drop it into a swimming pool. The vibration doesn’t disappear because someone listened to it. It disappears because it got tangled up with 10 to the 23rd other molecules sloshing around. The information about the vibration leaks out into the water so fast that for all practical purposes, the superposition is gone before any conscious being could possibly notice. And the time scale for this in a warm, wet system like a brain is absurdly fast. We are talking femtoseconds, millions of a billionth of a second.)

ความสอดคล้องเชิงควอนตัมในไมโครทูบูล ที่อุณหภูมิร่างกาย, ประมาณ 37 องศา, จะถูกทำลายลงเกือบจะในทันที. แม็กซ์ เทจมาร์ค, นักฟิสิกส์ที่ MIT, ได้ตีพิมพ์รายละเอียดการคำนวณในปี 2000 แสดงให้เห็นว่า เวลาในการสลายความสอดพ้องต้องกันสำหรับการซ้อนทับกันเชิงควอนตัมในไมโครทูบูลทั้งหลายเป็นที่อย่างน้อยที่สุด 10 พันล้านเท่า สั้นกว่า ช่วงเวลา (หรือมาตรเวลา)ที่เกี่ยวข้องกับการประมวลผลของระบบประสาท. 10 พันล้านเท่า. นั่นไม่ใช่ความคลาดเคลื่อนเล็กๆ น้อยๆ เลย แต่มันเหมือนกับการบอกว่าคุณจะรักษาให้น้ำแข็งก้อนหนึ่งยังคงแข็งตัวอยู่ได้ท่ามกลางเตาหลอม. (The quantum coherence in a microtubule at body temperature, about 37 degrees, would be destroyed almost instantly. Max Tegmark, a physicist at MIT, published a detailed calculation in the year 2000 showing that the decoherence times for quantum superpositions in microtubules are at least 10 billion times shorter than the time scales relevant for neural processing. 10 billion times. That is not a small discrepancy. That is like saying you are going to keep an ice cube frozen in the middle of a furnace.)

ขอผมพูดอีกแบบ, เพื่อให้คุณเห็นภาพชัดๆ เลย. เซลล์ประสาททำงานส่งสัญญาณในระดับมาตรเวลาของเศษเสี้ยววินาที. หลายพันของวินาที. นั่นคือความเร็วในการคิดทางไฟฟ้าของสมองคุณ. ความสอดคล้องเชิงควอนตัม (Quantum coherence) ที่เพนโรสและฮาเมอรอฟฟ์จำเป็นต้องการนั้นจะหายไปในเวลาประมาณ 1 ใน 10 ล้านล้านวินาที. ดังนั้น, สภาวะทางควอนตัมจะสูญเสียความสอดคล้องทางควอนตัม (Decoherence) ไปแล้วประมาณ 1 หมื่นล้านรอบ, ก่อนที่เซลล์ประสาทจะส่งสัญญาณเสร็จสิ้นเพียงครั้งเดียวเสียอีก.   (Let me put that differently, so you really feel it. A neuron fires on a time scale of milliseconds. Thousands of a second. That is how fast your brain thinks electrically. The quantum coherence that Penrose and Hameroff need would vanish in about 10 to the minus 13 seconds. That is a trillionth of a second. So, the quantum state would have decohered roughly 10 billion times over before the neuron even finishes a single firing.)

คุณไม่ได้แค่กำลังต่อสู้กับกฎฟิสิกส์อยู่; แต่คุณกำลังต่อสู้มันโดยปัจจัยหนึ่งที่ใหญ่โตเกินกว่าการปรับแก้โมเดลอย่างมีเหตุมีผลใดเพียงเล็กน้อยตามสมควร ก็ไม่สามารถอุดช่องว่างนี้ได้. ดังนั้น, ข้อกำหนดทางกายภาพประการแรกสุดของทฤษฎีเพนโรส-ฮาเมอรอฟฟ์, แนวคิดที่ว่าความสอดคล้องเชิงควอนตัม (Quantum coherence) สามารถคงอยู่ได้นานพอที่จะส่งผลต่อหน้าที่การทำงานของสมองนั้น, กำลังเผชิญกับอุปสรรคครั้งใหญ่, ซึ่งไม่ใช่อุปสรรคทางปรัชญา, แต่เป็นอุปสรรคทางอุณหพลศาสตร์. ในแง่ของตัวเลขแล้ว, มันเสียเปรียบอย่างหนัก.   (You are not just fighting the physics; you are fighting it by a factor so large that no reasonable tweak to the model bridges the gap. So, the very first physical requirement of the Penrose-Hameroff theory, that quantum coherence survives long enough to matter in brain function, faces an enormous obstacle, not a philosophical objection, a thermodynamic6 one. The numbers work against it ferociously.)

6 Thermodynamics (หรือมักเขียนกำกับ "a thermodynamics" / "thermodynamics") แปลเป็นภาษาไทยว่า "อุณหพลศาสตร์" หรือทับศัพท์ว่า "เทอร์โมไดนามิกส์"

ความหมายและการแยกรากศัพท์

  • Thermo มาจากภาษากรีก แปลว่า "ความร้อน"
  • Dynamics แปลว่า "กำลัง" หรือ "การเคลื่อนไหว/การเปลี่ยนแปลง"
  • รวมกันหมายถึง ศาสตร์หรือวิชาในทางฟิสิกส์ที่ศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างความร้อน อุณหภูมิ งาน และพลังงาน รวมถึงการเปลี่ยนรูปและการถ่ายโอนพลังงานในระบบต่างๆ [1, 2, 3, 4]

สรุปหลักการสำคัญ 4 ข้อของอุณหพลศาสตร์ (Laws of Thermodynamics)

1.       กฎข้อที่ศูนย์ (Zeroth Law): ว่าด้วยสมดุลความร้อน (เป็นหลักการพื้นฐานของเทอร์โมมิเตอร์หรือการวัดอุณหภูมิ)

2.       กฎข้อที่หนึ่ง (First Law): กฎการอนุรักษ์พลังงาน (พลังงานไม่สามารถสร้างขึ้นใหม่หรือทำลายได้ แต่เปลี่ยนรูปได้)

3.       กฎข้อที่สอง (Second Law): ทิศทางของการถ่ายโอนความร้อน และแนวโน้มของ "เอนโทรปี" (ความไม่เป็นระเบียบของระบบที่เพิ่มขึ้น เช่น ความร้อนไม่ไหลจากเย็นไปร้อนเองตามธรรมชาติ)

4.       กฎข้อที่สาม (Third Law): เอนโทรปีของผลึกสมบูรณ์จะมีค่าเป็นศูนย์เมื่ออุณหภูมิลดลงเข้าใกล้ศูนย์สัมบูรณ์

แต่, เรามาพูดกันอย่างยุติธรรมดีกว่า, เพนโรสและฮาเมอรอฟฟ์ ก็รู้เรื่องนี้. พวกเขาได้โต้แย้งว่า ไมโครทูบูล อาจมีคุณสมบัติพิเศษที่ช่วยปกป้องสภาะควอนตัมจากการสูญเสียความสอดคล้องทางควอนตัม. และในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา, การทดลองบางชิ้นเกี่ยวกับปรากฏการณ์ทางควอนตัมในระบบชีวภาพ เช่น การสังเคราะห์ด้วยแสงในแบคทีเรียบางชนิด, ได้แสดงให้เห็นว่าความสอดคล้องทางควอนตัมสามารถคงอยู่ได้นานกว่าที่คาดการณ์ไว้ในบริบททางชีววิทยาได้. ดังนั้น, บางทีอาจมีบางสิ่งที่เรายังไม่เข้าใจเกี่ยวกับวิธีที่ชีววิทยาปกป้องสภาวะควอนตัม.  (But, let us be fair. Penrose and Hameroff know this. They have argued that microtubules might have special properties that shield quantum states from decoherence. And in recent years, some experiments on quantum effects in biological systems like photosynthesis in certain bacteria have shown that quantum coherence can persist longer than expected in biological context. So, maybe there is something we do not understand about how biology protects quantum states.)

กลับมาหาผู้สังเกตการณ์ (Revisiting the observer)

บางทีมันอาจเป็นไปได้. วิทยาศาสตร์ได้สร้างความแปลกใจให้เรามาก่อน. แต่, สังเกตไว้ว่าอะไรได้บังเกิดขึ้นต่อข้อโต้ค้านนั้น. เราได้เริ่มต้นด้วยกลศาสตร์ควอนตัม ที่พิสูจน์ว่าได้ถูกเชื่อมต่อกับจักรวาล. และในตอนนี้เรา, ก็อยู่ดี, บางทีอยู่ใต้สภาวะทั้งอย่างอันแน่ชัดว่าเรายังไม่ได้แสดงสาธิตออกมาให้เห็นเลย, บางผลลัพธ์ทางควอนตัมอาจจะอยู่ได้นานเพียงพอในเนื้อเยื่อสมองที่ถูกเกี่ยวข้อง. และถ้าพวกเขาทำเช่นนั้น, ข้อมูลเหล่านั้นอาจถูกส่งไปยังจิตสำนึกในรูปแบบที่เรายังไม่ได้ระบุไว้. นั่นเป็นข้อกล่าวอ้างที่แตกต่างกันมาก, และยังมีประเด็นที่ลึกซึ้งกว่านั้นที่ทำให้ฉันกังวลใจยิ่งกว่า.  (Maybe it is possible. Science has surprised us before. But, notice what has happened to the argument. We started with quantum mechanics proves consciousness is connected to the universe. And now we are at well, maybe under certain conditions that we have not yet demonstrated, some quantum effects might last long enough in brain tissue to be relevant. And if they do, they might be relayed to consciousness in a way we have not specified. That is a very different claim. And there is a deeper issue that bothers me even more.)

เอ่อ, ข้อถกเถียงทั้งหมดเริ่มต้นจากการกล่าวว่าจิตสำนึกเป็นสิ่งจำเป็นในการทำให้ฟังก์ชันคลื่นยุบตัวลง. แต่, ปรากฏการณ์การเสื่อมสภาพความสอดคล้องทางควอนตัม แสดงให้เราเห็นว่าคุณจำเป็นต้องอาศัยจิตสำนึกสำหรับเรื่องนั้น. สภาพแวดล้อมทำมัน. ก้อนหินหนึ่งทำมัน. โปรตอนหนึ่งกระเด้นออกจากเม็ดฝุ่นทำมัน. ไม่มีสิ่งใดในกฎทางฟิสิกส์ที่จำเป็นต้องอาศัยจิต. ผู้สังเกตการณ์ในกลศาสตร์ควอนตัมนั้นไม่ใช่บุคคล. มันคือปฏิสัมพันธ์ใดๆ ที่ถ่ายโอนข้อมูลเกี่ยวกับสภาวะควอนตัมไปยังโลกรายรอบภายนอก.  (Uh, the whole argument started by saying consciousness is needed to collapse the wave function. But, decoherence showed us that you do need consciousness for that. The environment does it. A rock does it. A proton bouncing off a dust grain does it. There is nothing in the physics that requires a mind. The observer in quantum mechanics is not a person. It is any interaction that transfers information about the quantum state to the surrounding world.)

เครื่อง Geiger counter คือผู้สังเกตการณ์. แผ่นถ่ายภาพนั้นเป็นผู้สังเกตการณ์. โมเลกุลของอากาศที่หลงเข้ามาเพียงตัวเดียว, ก็ถือเป็นผู้สังเกตการณ์ในความหมายที่เกี่ยวข้องนี้แล้ว. เมื่อผู้คนได้ยินว่า 'ผู้สังเกตทำให้ฟังก์ชันคลื่นยุบตัว' พวกเขามักจะนึกภาพว่าเป็นมนุษย์กำลังจ้องมองอยู่. แต่นั่นเป็นอุบัติเหตุทางภาษา. ที่นำไปผิดทางอย่างมาก. กฎทางฟิสิกส์ไม่ได้สนใจว่าข้อมูลนั้นจะไปจบลงที่สมองของมนุษย์หรือในก้อนหิน. ทั้งสองอย่างล้วนทำให้เกิดการสูญเสียความสอดคล้องเชิงควอนตัม. ดังนั้น, แรงจูงใจดั้งเดิม, หรือสิ่งที่เคยทำให้ดูเหมือนว่าจิตสำนึก, เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับกลศาสตร์ควอนตัม, แท้จริงแล้วเกิดจากความสับสนเรื่องความหมายของคำว่า ผู้สังเกตการณ์.  (A Geiger counter7 is an observer. A photographic plate is an observer. A single stray air molecule is an observer in the relevant sense. When people hear the observer collapse the wave function, they picture a human watching. But that is a linguistic accident. A very misleading one. The physics does not care whether the information ends up in a brain or in a rock. Both decoherence. So, the original motivation, the thing that made consciousness seem necessary for quantum mechanics, turns out to rest on a confusion about what observer means.)

7 Geiger counter (หรือ เครื่องนับรังสีแบบไกเกอร์–มึลเลอร์) คือ เครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์สำหรับตรวจจับและวัดระดับ รังสีไอออนไนซ์ (Ionizing radiation) เช่น รังสีอัลฟา รังสีเบตา และรังสีแกมมา

หลักการทำงาน

1.       หลอดไกเกอร์–มุลเลอร์ (Geiger-Müller Tube): ภายในเครื่องจะมีหลอดปิดผนึกที่บรรจุก๊าซเฉื่อย (เช่น ก๊าซอาร์กอน)

2.       การแตกตัวเป็นไอออน: เมื่อรังสีวิ่งผ่านเข้าไปในหลอด จะชนกับโมเลกุลของก๊าซ ทำให้อิเล็กตรอนหลุดออกจากอะตอม เกิดเป็นคู่ไอออนขึ้น

3.       การส่งกระแสไฟฟ้า: ลวดโลหะตรงกลางหลอดซึ่งมีประจุบวกจะดึงดูดอิเล็กตรอน เกิดเป็นกระแสไฟฟ้าพัลส์ส่งไปยังระบบประมวลผล

4.       การแสดงผล: แปลงค่ากระแสไฟฟ้าออกมาเป็นตัวเลขบนหน้าจอ (เช่น หน่วยจำนวนนับต่อนาที: CPM) หรือส่งเสียง "คลิก" ผ่านลำโพง ยิ่งรังสีมีความเข้มข้นสูง เสียงคลิกจะยิ่งถี่ขึ้น

การนำไปใช้งาน

  • ด้านความปลอดภัยและอุตสาหกรรม: ตรวจสอบการรั่วไหลของกัมมันตภาพรังสีในโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ หรือห้องปฏิบัติการวิจัย
  • ทางการแพทย์: ใช้ตรวจสอบการปนเปื้อนหรือรังสีในงานเวชศาสตร์นิวเคลียร์
  • การปกป้องรังสีและการตอบสนองภัยพิบัติ: ใช้เป็นอุปกรณ์พกพาสำหรับเจ้าหน้าที่หรือประชาชนในพื้นที่เสี่ยงภัย

ในตอนนี้, ผมต้องการที่จะระมัดระวังมาก. ไม่ต้องการกล่าวอ้างเกินจริงในอีกทิศทางหนึ่ง. มีการตีความทางกลศาสตร์ควอนตัมบางรูปแบบที่จิตสำนึกยังคงมีบทบาทอยู่บ้าง. การตีความแบบฟอน นอยมันน์-วิจเนอร์ ไม่ใช่สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ในทางตรรกะ, เพียงแต่มันไม่ใช่ทางเลือกเดียวเท่านั้น. และนักฟิสิกส์ที่ทำงานวิจัยส่วนใหญ่ก็มองว่ามันไม่จำเป็น. เพราะยังมีแนวคิดหรือการตีความแบบอื่นๆ อีก, โลกทั้งหลายอีกมากมาย - ทฤษฎีโลกคู่ขนาน (Many Worlds),  ทฤษฎีคลื่นนำร่อง (Pilot Waves), ทฤษฎีประวัติศาสตร์ที่สอดคล้องกัน (Consistent Histories) และทฤษฎีการยุบตัวเชิงอัตวิสัย (Objective Collapse Theories) ซึ่งจัดการปัญหาการวัดทางควอนตัมได้โดยปราศจาก จิตที่ตื่นสำนึกเข้ามาเกี่ยวข้อง. เหล่านี้คือการตีความ/แปลความหมายสิ่งเดียวกัน. ไม่มีข้อใดได้รับการพิสูจน์แล้ว ปัญหาเรื่องการวัดยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างแท้จริง. (Now, I want to be careful. I do not want to over claim in the other direction. There are interpretations of quantum mechanics where consciousness still plays some role. The von Neumann-Wigner interpretation is not logically impossible. It is just not only option. And most working physicists find it unnecessary. There are other interpretations, many worlds, pilot waves, consistent histories, objective collapse theories, that handle the measurement problem without invoking minds at all. There are all interpretations. None of them is proven. The measurement problem genuinely is unsolved.)

แต่ประเด็นสำคัญก็คือจิตสำนึกเป็นเพียงชิ้นส่วนหนึ่งที่เป็นไปได้ของคำตอบที่เป็นไปได้.  เพียงคำตอบเดียวเท่านั้น และมันยังไม่ถือเป็นคำตอบหลักในหมู่ผู้เชี่ยวชาญด้วยซ้ำ. (But the point is that consciousness is one possible piece of one possible answer. It is not even the leading answer among specialists.)

การวิพากษ์วิจารณ์ข้อโต้แย้ง  (Critiquing the argument)

และข้อโต้แย้งที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นของเพนโรสที่ว่า จิตสำนึกต้องอาศัยการคำนวณ/ประเมินผลแบบควอนตัม เนื่องจากสมองสามารถทำในสิ่งที่คอมพิวเตอร์แบบคลาสสิกทำไม่ได้, ซึ่งแนวคิดนี้ก็เผชิญกับอุปสรรคหรือปัญหาในตัวของมันเองด้วยเช่นกัน. เพนโรสอ้างอิงแนวคิดนี้จากทฤษฎีบทความไม่สมบูรณ์ของเกอเดล (Gödel’s incompleteness theorems), โดยโต้แย้งว่าความเข้าใจทางคณิตศาสตร์ของมนุษย์นั้นอยู่เหนือกว่ากระบวนการเชิงอัลกอริธึมใดๆ.  (And Penrose’s deeper argument that consciousness requires quantum computation because the brain can do things a classical computer cannot, that faces its own difficulties. Penrose bases this on Godel’s incompleteness theorems, arguing that human mathematical understanding transcends any algorithmic process.)

แนวคิดคร่าวๆ ประมาณนี้ครับ: เกอเดลแสดงให้เห็นว่า ระบบที่เป็นทางการที่มีความสอดคล้อง (consistent) และทรงพลังพอที่จะคำนวณทางเลขคณิตได้ จะต้องมีข้อความบางอย่างที่เป็นจริง แต่ไม่สามารถพิสูจน์ได้ภายในระบบนั้นเอง. เพนโรสกล่าวว่านักคณิตศาสตร์มนุษย์สามารถมองเห็นความจริงของข้อความเหล่านั้นได้, ซึ่งหมายความว่า จิตของมนุษย์กำลังทำบางสิ่งที่ไม่มีอัลกอริธึมใดทำได้, ซึ่งหมายความว่า สมองจึงไม่สามารถเป็นคอมพิวเตอร์เชิงคลาสสิกได้, ซึ่งหมายความว่า มันจะต้องอาศัยบางสิ่งที่อยู่เหนือกว่าการคำนวณธรรมดา, ซึ่งหมายความว่า สิ่งนั้นคือควอนตัมแรงโน้มถ่วง. นั่นคือห่วงโซ่ยาวของสิ่งที่หมายถึง. การด่วนสรุปจากทฤษฎีบทของเกอเดลที่ว่าด้วยข้อจำกัดของระบบเป็นทางการ ซึ่งทรงอิทธิพลอำนาจเพียงพอที่จะทำเชิงคณิตศาสตร์จะบรรจุไว้ด้วยข้อความทั้งหลายที่เป็นความจริง แต่ไม่สามารถพิสูจน์ได้ภายในระบบนั้น. เพนโรสกล่าวว่า, นักคณิตศาสตร์ที่เป็นมนุษย์สามารถมองเห็นความจริงของข้อความเหล่านั้นได้, ซึ่งหมายความว่าจิตของมนุษย์กำลังทำบางสิ่งที่อัลกอริทึมใดๆ สามารถทำไม่ได้, และนั่นก็หมายความว่าสมองมนุษย์ไม่สามารถเป็นคอมพิวเตอร์แบบดั้งเดิมได้, ซึ่งหมายความว่ามันต้องกำลังใช้ประโยชน์จากบางสิ่งบางอย่างที่เหนือกว่าการคำนวณทั่วไป, ซึ่งนั่นก็หมายความถึงเรื่องของแรงโน้มถ่วงเชิงควอนตัม. นยั่นคือห่วงโซ่ยาวอันหนึ่งในความหมายนั่น.  (The idea is roughly this. Godel showed that any consistent formal system powerful enough to do arithmetic will contain statements that are true but unprovable within that system. Penrose says a human mathematician can see the truth of those statements, which means the human mind is doing something no algorithm can do, which means the brain cannot be a classical computer, which means it must be exploiting something beyond ordinary computation, which means quantum gravity. That is a long chain of which means.)

และนักตรรกศาสตร์และนักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่ที่ได้ตรวจสอบข้อโต้แย้งนี้พบว่ามันไม่น่าเชื่อถือในหลายจุด. การด่วนสรุปจากทฤษฎีบทของเกอเดลชี้ให้เห็นถึงขีดจำกัดของระบบเป็นทางการเดิมไปสู่ นักคณิตศาสตร์ที่เป็นมนุษย์จึงไม่ได้ทำงานแบบอัลกอริธึมนั้น ได้ตั้งสมมติฐานไว้ล่วงหน้าแล้วว่า มนุษย์เราสามารถมองออกได้อย่างแม่นยำว่าทุกประโยคของเกอเดลว่าเป็นจริง, และไม่มีหลักฐานที่เราสามารถทำได้. เราทำความผิดพลาด. เราเกิดความสับสน. เราในบางครั้งก็ได้เชื่อว่าสิ่งทั้งหลายได้ถูกพิสูจน์รองรับไปแล้วเมื่อพวกมันยังไม่ได้เป็นเช่นนั้น. นักคณิตศาสตร์ในอุดมคติที่ข้อโต้แย้งของเพนโรส จำเป็นต้องมีนั้นอาจไม่มีอยู่จริง. ผู้คนอย่างมาร์ติน เดวิส และโซโลมอน ฟีเฟอร์แมน ได้เขียนบทวิจารณ์อย่างละเอียดเพื่อชี้ให้เห็นจุดที่ตรรกะถูกขยายความออกไปเกินกว่าที่ทฤษฎีบทของเกอเดล สื่อความหมายไว้จริง ๆ. (And most logicians and computer scientists who have examined this argument find it unconvincing at several links. The jump from Godel’s theorem limits formal systems to therefore human mathematicians are not algorithmic already assumes that we can reliably recognize all Godel sentences as true, and there is no evidence that we can. We make mistakes. We get confused. We sometimes believe things are proven when they are not.  The idealized mathematician that Penrose’s argument requires may not exist. People like Martin Davis and Solomon Feferman have written detailed critiques pointing out exactly where the logic stretches beyond what Godel’s theorem actually implies.)

คุณสามารถไม่เห็นด้วยกับพวกเขาได้, แต่คุณควรรู้ไว้ว่านี่เป็นข้อกล่าวอ้างที่สับสน, ไม่ใช่ข้อสรุปที่ยุติแล้ว. ในขณะเดียวกัน, จริงๆ แล้วเรารู้อะไรเกี่ยวกับวิธีที่สมองประมวลผลบ้าง? จริงๆ แล้วมีเยอะเลยล่ะ, และแทบทั้งหมดนั้นไม่จำเป็นต้องใช้กลศาสตร์ควอนตัมเลย. เราทราบว่าการเชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาทจะแข็งแรงขึ้นและอ่อนแอลงตามประสบการณ์.  เรารู้ดีว่าโครงข่ายเซลล์ประสาทสามารถเรียนรู้, จดจำรูปแบบ, เก็บความทรงจำ, และสร้างพฤติกรรมที่ซับซ้อนได้, ผ่านกระบวนการทางฟิสิกส์แบบดั้งเดิมทั้งหมด. ศาสตร์ด้านวิทยาศาสตรืประสาทวิทยาเชิงคำนวณทั้งหมด มีความก้าวหน้าอย่างน่าทึ่งในการสร้างแบบจำลองการทำงานของสมอง โดยไม่ต้องอาศัยการอ้างอิงถึงผลกระทบแม้แต่เพียงอย่างเดียว. นั่นไม่ได้พิสูจน์ว่าไม่มีปรากฏการณ์ทางควอนตัมเกิดขึ้น, แต่หมายความว่าภาระในการพิสูจน์นั้นตกอยู่กับผู้ที่อ้างว่าปรากฏการณ์เหล่านั้นเป็นสิ่งจำเป็นอย่างเต็มที่.  (You can disagree with them, but you should know that this is a confused claim, not a settled conclusion. Meanwhile, what do we actually know about how the brain computers? Quite a lot, actually, and almost none of it requires quantum mechanics. We know that synaptic connections strengthen and weaken based on experience. We know that networks of neurons can learn, recognize patterns, store memories, and generate complex behavior through entirely classical processes. The whole field of computational neuroscience has made remarkable progress modeling brain function without invoking a single effect. That does not prove quantum effects are absent, but it does mean the burden of proof sits squarely on those who claim they are necessary.)

สองปริศนาลี้ลับเปรียบเทียบกัน (Two mysteries compared)

          ดังนั้น, พวกนั้นทิ้งเราไว้ที่ไหน? ให้ฉผมบอกคุณว่าอะไรที่ผมคิดว่ากำลังเป้นไปตามความเป็นจริง และทำไมมันถึงเป็นที่น่าสนใจยิ่งกว่า เรื่องราวจิตสำนึกควอนตัม. จิตสำนึกเป็นความลึกลับทางวิทยาศาสตร์ที่แท้จริง. เราไม่ได้เข้าใจถึงมัน. เราไม่ได้เข้าใจว่า ประสบการณ์เชิงอัตวิสัยของการมองเห็นสีแดง, หรือการรับรสกาแฟ, เกิดจากการส่งสัญญาณของเซลล์ประสาทได้อย่างไร? นั่นบางครั้งถูกเรียกว่า 'ปัญหายากหนักหนาของจิตสำนึก' และมันก็ยากเหลือเกิน, มันอาจจะเป็นปัญหาที่ยากที่สุดในบรรดาวิทยาศาสตร์ทั้งหมด. และกลศาสตร์ควอนตัมก็น่าพิศวงอย่างแท้จริงเช่นกัน. ปัญหาการตรวจวัด, ความพัวพันเชิงควอนตัม และธรรมชาติของความน่าจะเป็นในวิชาฟิสิกส์, สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นคำถามที่ลึกซึ้งและยังหาคำตอบไม่ได้.     (So, where does that leave us? Let me tell you what I think is actually going on and why it is more interesting than the quantum consciousness story. Consciousness is a genuine scientific mystery. We do not understand it. We do not understand how the subjective experience of seeing red or tasting coffee arises from neurons firing. That is sometimes called the hard problem of consciousness, and it is hard. It may be the hardest problem in all of science. And quantum mechanics is also genuinely mysterious. The measurement problem, entanglement, the nature of probability in physics, these are deep, unresolved questions.)

ดังนั้น,  คุณมีปริศนาลี้ลับที่ยิ่งใหญ่สองอย่าง, และมันก็เป็นเรื่องชวนให้คิดตามวิสัยมนุษย์มาก ๆ ที่จะบอกว่าสิ่งเหล่านั้นต้องเป็นปริศนาเดียวกัน. อันนั้นก็อธิบายอีกอันหนึ่ง, และนั่นก็สามารถเข้าใจได้. เมื่อคุณมีห้องสองห้องถูกล็อคผิดเอาไว้และไม่มีกุญแจไข, คุณก็หวังว่าบางทีกุญแจหนึ่งดแอกก็เปิดได้ทั้งสองห้อง. แต่นั่นเป็นความหวังหนึ่ง, ไม่ใช่ข้อโต้ค้าน. และในประวัติศาสตร์ของวิทยาศาสตร์, การเชื่อมต่อสองปริศนาลี้ลับมีในบางครั้งก็สามารถสร้างสรรค์ผลงานได้อย่างยอดเยี่ยม, เหมือนเช่นแม็กซ์เวลล์เชื่อมต่อไฟฟ้าเข้ากับระบบแม่เหล็ก, และบางครั้งก็ได้มีที่สุดปลายตัน, เหมือนเช่นผู้คนได้เชื่อมต่อปริศนาลี้ลับของชีวิตเข้ากับความลี้ลับแรงกำลังสำคัญอันลี้ลับ. (So, you have two great mysteries, and there is a very human temptation to say that they must be the same mystery. That one explains the other, and that is understandable. When you have two locked rooms and no keys, you hope maybe one key opens both. But that is a hope, not an argument. And in history of silence, connecting two mysteries has sometimes been brilliantly productive, like when Maxwell connected electricity and magnetism, and sometimes has been a dead end, like people connected the mystery of life with a mysterious vital force.)

คำถามก็มักจะเป็นว่า การเชื่อมต่อนั้นได้รับการสนับสนุนด้วยหลักฐาน หรือแทบจะเป็นแค่อารมณ์รู้สึกซึ่งพึงพอใจกับการมีสิ่งลี้ลับสักเล็กน้อยเหลืออยู่หกังวลถึง, แต่ความหวังก็ไม่ได้สนับสนุนการเชื่อมต่อนั้นได้. สิ่งที่หลักฐานแสดงให้เห็นคือ, สมองทำงานภายใต้อุณหภูมิและขนาดที่สภาวะความสอดคล้องทางควอนตัม (Quantum coherence) มีความเปราะบางอย่างยิ่ง, ที่ว่าผู้สังเกตการณ์ในกลศาสตร์ควอนตัมไม่จำเป็นต้องมีสำนึกของจิต,  และที่ว่าข้อโต้แย้งทางคณิตศาสตร์เกี่ยวกับการคำนวณเชิงควอนตัมในสมองนั้นมีช่องว่างทางตรรกะอย่างร้ายแรง. และมีการตีความกลศาสตร์ควอนตัมที่ดีมาก ๆ อยู่หลายแบบ, โดยที่ไม่ต้องอาศัยจิตสำนึกเข้ามาเกี่ยวข้องเลยแม้แต่น้อย. นั่นหมายความว่าคำถามนี้จบลงแล้ว ใช่ไหม? (The question is always whether the connection is supported by evidence or merely by the emotional satisfaction of having fewer mysteries to worry about, but hoping does not support the connection. What the evidence shows is that the brain operates at temperatures and scales where quantum coherence is extraordinarily fragile, that the observer in quantum mechanics need not be conscious, that the mathematical arguments for quantum computation in the brain have serious logical gaps, and there are perfectly good interpretations of quantum mechanics that require no consciousness at all. Does that mean the question is closed?)

ไม่เลยอย่างสัมบูรณ์. วิทยาศาสตร์ไม่จบคำถามปิดฉากลงในวิธีนั้น. หากมีใครสักคนสามารถพิสูจน์ให้เห็นถึงความสอดคล้องเชิงควอนตัม (Quantum Coherence) ที่เกิดขึ้นจริงในกระบวนการทำงานของระบบประสาท ในช่วงเวลาที่สอดคล้องกับการทำงานทางชีวภาพ, สิ่งนั้นจะเปลี่ยนภาพรวมไปอย่างสิ้นเชิง. หากมีใครสักคนสร้างข้อโต้แย้งที่รัดกุมและมีหลักการ เพื่อเชื่อมโยง 'การตรวจวัดทางควอนตัม' เข้ากับ 'ประสบการณ์เชิงอัตวิสัย' โดยไม่ได้อาศัยความกำกวมของคำว่า 'ผู้สังเกตการณ์’, ผมก็น่าจะประทับใจทึ่งไปได้ด้วย. ประตูได้เปิดออกสำหรับหลักฐานใหม่. มันมักจะเป็นเช่นนั้น. แต่ในตอนนี้, การบอกว่ากลศาสตร์ควอนตัมพิสูจน์ว่าสมองของคุณเชื่อมโยงกับจักรวาล ก็เหมือนกับการบอกว่า เพราะเราไม่เข้าใจว่านกนำทางได้อย่างไร, ว่าพวกมันต้องใช้โทรจิต. ปริศนาลี้ลับนี้เป็นจริง. แนวทางแก้ไขที่เสนอมานั้นมองข้ามช่องว่างขนาดใหญ่ไป, และผมคิดว่าความจริงที่ซื่อสัตย์นั้นน่าตื่นเต้นยิ่งกว่าอยู่ดี.  (Absolutely not. Science never closes questions that way. If someone demonstrates genuine quantum coherence in neural processes at biologically relevant time scales, that would change the picture dramatically. If someone produces a rigorous argument connecting quantum measurement to subjective experience that does not rely on the ambiguity of the word observer, I would be fascinated. The door is open for new evidence. It always is. But right now, saying quantum mechanics proves your brain is connected to the universe is like saying because we do not understand how birds navigate, they must use telepathy. The mystery is real. The proposed solution skips over enormous gaps, and I think the honest truth is more exciting anyway.)

ความน่าพิศวงของ สมอง (The wonder of the brain)

          อย่างไรก็ตาม, เรามีสมองที่สร้างขึ้นจากอะตอมธรรมดาๆ ซึ่งทำงานอยู่ภายใต้กฎฟิสิกส์พื้นฐาน, แต่ด้วยวิธีใดก็ตาม, สมองกลับสร้างปรากฏการณ์ที่ล้ำลึกและยิ่งใหญ่ที่สุดเท่าที่พวกเราทุกคนเคยสัมผัสมา, นั่นคือความรู้สึกของการมีชีวิตอยู่, การรับรู้ถึงตัวตน, และการตั้งคำถามเกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้เอง. ไม่จำเป็นต้องเป็นปรากฏการณ์ควอนตัมก็น่าทึ่งแล้ว. สสารธรรมดาที่ทำเรื่องอันแสนวิเศษ, นั่นแหละคือปาฏิหาริย์ที่แท้จริงซึ่งตั้งอยู่ระหว่างหูทั้งสองข้างของคุณ, ลองคิดดูสิว่าเกิดอะไรขึ้นบ้างในขณะที่กำลังฟังการบรรยายนี้.  (Anyway, we have a brain made of ordinary atoms obeying ordinary physics, and somehow, it produces the richest phenomenon any of us has ever encountered, the feeling of being alive, of being aware, of wondering about these very questions. That does not need to be quantum to be astonishing. Ordinary matter doing extraordinary things, that is the real miracle sitting right between your ears. Think about what is actually happening when you listen to this talk.)

กระแสประสาทกำลังวิ่งแข่งไปตามแอกซอน-แกนประสาททั้งหลาย. อิออนของโซเดียมและโพแทสเซียมกำลังทะลักผ่านช่องเล็กๆ ในเยื่อหุ้มเซลล์. สัญญาณทางเคมีกำลังข้ามผ่านช่องว่างระหว่างเซลล์ประสาท ณ จุดเชื่อมต่อที่มีขนาดเล็กมากจนคุณต้องใช้กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนในการส่องดู. และท่ามกลางปฏิกิริยาเคมีทั้งหมดนั้น,  กระแสไฟฟ้าทั้งหมดนั้น, และกลไกอันเปียกชื้น, อบอุ่น, และอึกทึกครึกโครมเหล่านั้น, อย่างน่าอัศจรรย์, ก็มี 'ตัวตนของคุณ' ซ่อนอยู่ในนั้น. ตัวตนของคุณที่รู้จักสงสัย, ตัวตนของคุณที่รู้จักตั้งคำถาม, และตัวตนของคุณที่สามารถถกเถียงได้ว่า, จักรวาลนี้มีสำนึกของจิตหรือไม่. นั่นไม่ได้ลดความน่าประทับใจลงเลยเพียงเพราะมันอาจเป็นที่คลาสสิก/ละเอียดอ่อนงดงามยาวนาน. ในทางกลับกัน, มันกลับน่าทึ่งยิ่งกว่าเสียอีก, เพราะนั่นหมายความว่าสสารธรรมดาๆ เมื่อถูกจัดเรียงอย่างลงตัว, ก็สามารถตื่นรู้/มีสำนึกของจิตขึ้นมาได้.    (Electrical impulses are racing along axons8. Sodium and potassium ions are flooding through tiny channels in cells membranes. Chemical signals are crossing gaps between neurons at junctions so small you need an electron microscope to see them. And out of all that chemistry, all that electricity, all that wet, warm, noisy machinery, somehow there is a you in there. A you that wonders, a you that doubts, a you that can talk whether the universe is conscious. That is not less impressive because it might be classical. If anything, it is more impressive because it means that ordinary matter arranged just so can wake up.)

8 Axons (หรือ แอ็กซอน / แกนประสาท) สามารถหมายถึงได้ 2 บริบทหลัก ขึ้นอยู่กับความหมายที่คุณสนใจ:

ในทางชีววิทยา (Axon ของเซลล์ประสาท)

  • ความหมาย: คือ เส้นใยประสาท หรือส่วนของเซลล์ประสาท (Neuron) ที่มีลักษณะเรียวยาว ยื่นออกมาจากตัวเซลล์
  • หน้าที่หลัก: มีหน้าที่ ส่งกระแสประสาทหรือส่งสัญญาณคำสั่งออกจากตัวเซลล์ ไปยังเซลล์ประสาทอื่น ๆ กล้ามเนื้อ หรือต่อมต่าง ๆ เพื่อสื่อสารและสั่งการในร่างกาย
  • ประเภทหลัก ๆ: แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ แอกซอนที่มีปลอกไมอีลิน (Myelin sheath) หุ้ม และแอกซอนที่ไม่มีไมอีลินหุ้ม

ถ้าคุณเข้าใจทั้งหมดนั้น. ถ้าคุณช่วยอธิบายได้อย่างละเอียดว่าเซลล์ประสาทแสนล้านเซลล์ที่เชื่อมต่อกันนั้นสร้างประสบการณ์การเห็นพระอาทิตย์ตกได้อย่างไร, คุณคงจะได้บรรลุความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่เทียบเท่ากับการค้นพบครั้งสำคัญใดๆ ในประวัติศาสตร์ของวิชาฟิสิกส์เลยทีเดียว. อาจจะยิ่งใหญ่กว่า. และคุณไม่จำเป็นต้องอัญเชิญจักรวาลที่ยังมีสำนึกของจิต.  คุณก็แค่ต้องเข้าใจว่าสสารสามารถทำอะไรได้บ้าง, เมื่อมันถูกจัดเรียงอย่างถูกวิธี. นั่นเป็นปริศนาที่คุ้มค่าแก่การทุ่มเททั้งชีวิตเพื่อค้นหา, และมันยังมีข้อได้เปรียบอย่างมหาศาลตรงที่มันเป็นปริศนาที่เราอาจไขคำตอบได้จริง. บอกผมทีเรื่องนี้. คุณรู้สึกกังวลไหมที่จิตสำนึกอาจกลายเป็นเรื่องของฟิสิกส์แบบดั้งเดิมทั้งหมด? หรือว่านั่นกลับทำให้มันน่าทึ่งยิ่งขึ้นไปอีก? (If you understood all of it. if you could explain exactly jhow a hundred billion neurons wired together produce the experience of seeing a sunset, you would have achieved something as great as any discovery in the history of physics. Maybe greater. And you will not need to invoke the universe being conscious. You would just need to understand what matter can do when it is organized in the right way. That is a mystery worth a lifetime. And it has the tremendous advantage of being a mystery we might actually solve. Tell me this. Does it bother you that consciousness might turn out to be entirely classical? Or does that somehow make it more remarkable?)

  https://youtu.be/2C0YKCGT0Tw?si=dcO6DFqxMFI2G9cK

วันจันทร์ที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

ริชาร์ด ฟายน์มานน์ - จิตสำนึกของคุณไม่ได้หยุด เมื่อหัวใจคุณหยุดเต้น - ฟิสิกส์ของความตาย

ริชาร์ด ฟายน์มานน์ - จิตสำนึกของคุณไม่ได้หยุด เมื่อหัวใจคุณหยุดเต้น - ฟิสิกส์ของความตาย

YOUR CONSCIOUSNESS Does Not Stop When Your Heart Does — Feynman's Physics of Death

          https://youtu.be/R_Q1mbpE3so?si=ie8M2Af-C3oH-m-b

ชีววิทยาของสมอง (The biology of the brain)

          เอาสองนิ้วแตะไปที่ด้านข้างคอของคุณ, แค่ใต้มุมคางของคุณ. กดลงไปอย่างนุ่มเบา. รู้สึกไปถึงชีพจน. เคาะตุบๆเล็กๆที่ปลายนิ้วของคุณนั่น, ราว 70 ครั้งต่อนาทีถ้าคุณอยู่ในสุขภาพที่ดีตามปกติ, ถูกส่งไปยังเนื้อเยื่อน้ำหนักประมาณ 3 ปอนด์ ซึ่งเมื่อวัดจากทุกเกณฑ์ที่เรามีแล้ว มันสามารถประมวลผลต่อกรัมได้มากกว่าเครื่องจักรใด ๆ ที่เคยสร้างขึ้นมาในโลก.   (Put two fingers against the side of your neck, just under the corner of your jaw. Press gently. Feel the pulse. That little knock under your fingertip, about 70 times a minute if you are in reasonable health, is being delivered to roughly 3 ib of tissue that by every measure we have does more computation per gram than any machine ever built.)

          ในตอนนี้, จินตนาการว่าชีพจรนี้หยุด. อะไรที่ผมต้องการที่จะบอกคุณสำหรับครึ่งชั่วโมงข้างหน้านี้หรือราว ๆนั้น, คืออะไรบังเกิดขึ้นข้างในหัวกะโหลกของคุณเป็นเวลาวินาที, นาที, และชั่วโมงทั้งหลาย ภายหลังที่จังหวะเต้นนั้นหยุดลง. เพราะว่าแสงสว่างทั้งหลายนั้นไม่ได้ดับออกไปในหนทางที่ผู้คนส่วนใหญ่คิด.  (Now, imagine the pulse stops. What I want to tell you for the next half hour or so, is what happens inside your skull in the seconds, minutes, and hours after that rhythm goes silent. Because the lights do not go out the way most people think.)

          มีลำดับขั้นตอน. มีคลื่น. และยังมีอีกสิ่งหนึ่ง—ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่มีใครเคยบอกผมเลยตอนที่ยังเป็นชายหนุ่ม—นั่นคือการตื่นตัวครั้งสุดท้ายของกิจกรรมทางสมอง, ซึ่งหากวัดจากทุกสัญญาณบ่งชี้เท่าที่เราจะสรรหามาตรวจดูได้แล้ว, มันดูเหมือนว่าจิตสำนึกได้เด่นชัดและเข้มข้นขึ้นอย่างมาก ในช่วงเวลาเดียวกับที่ร่างกายกำลังจะปล่อยวางและดับสูญไป.  ผมอยากจะรอบคอบและอยากจะซื่อสัตย์. ดังนั้น, ขอให้ผมได้เริ่มต้นในจุดที่การบรรยายที่ซื่อสัตย์ทุกครั้งจำเป็นต้องเริ่ม.  (There is a sequence. There is a wave. There is even, and this is the part nobody told me when I was a young man, a final burst of activity that by every measurable signature we know how to look for looks like consciousness intensifying just as the body lets go. I want to be careful and I want to be honest. So, let me start where any honest lecture has to start.)

โครงสร้าง และหน้าที่การทำงานของ สมอง (Brain structure and function)

          ด้วยกายวิภาคศาสตร์. 3 ปอนด์ในอาบอยู่ด้วยน้ำเลี้ยงสมอง  ซ่อนอยู่หลังส่วนโค้งกระดูกของกะโหลกศีรษะ ถูกบรรจุไว้ภายในอย่างหนาแน่นราวกับอุปกรณ์ที่มีความละเอียดอ่อนในโฟมกันกระแทกสำหรับขนส่ง. 86 พันล้านเซลล์ประสาทอยู่ในนั้น. ที่นับนั่น, จะว่าไปแล้ว, ไม่ได้เป็นอันเก่า. คุณอาจจะได้เรียนมาว่าเป็น 100 พันล้านที่โรงเรียน. ซูซานา เฮอร์คูลาโน ฮูเซล ที่มหาวิทยาลัยแวนเดอบิลท์ได้นำเอาสมองทั้งหลายมาแยกส่วนออกและได้นับอย่างถูกต้องเป็นสำหรับครั้งแรกได้. 86 พันล้าน. เราได้ขาดไป 14 พันล้านเซลล์ประสาทมาหลายศตวรรษแล้ว และไม่มีใครสนใจที่จะไปตรวจสอบกัน.   (With the anatomy. 3 ib suspended in a bath of cerebrospinal fluid1 behind the bony vault of the cranium packed like a piece of delicate equipment in shipping foam. 86 billion neurons in there. That count, by the way, is not the old one. You may have learned 100 billion at school. Suzana Herculano Houzel at Vanderbilt University took human brains apart and counted properly for the first time. 86 billion. We were off by 14 billion neurons for decades and nobody had bothered to check.)

          1 Cerebrospinal fluid (CSF) หรือในภาษาไทยเรียกว่า น้ำเลี้ยงสมองและไขสันหลัง คือ ของเหลวใสที่ไหลเวียนอยู่ภายในและรอบๆ สมองกับไขสันหลังของเราครับ

เปรียบเสมือนระบบกันกระแทกและหล่อเลี้ยงระบบประสาทส่วนกลาง โดยทำหน้าที่สำคัญหลายประการ:

หน้าที่หลักของ CSF

  • กันกระแทก (Protection): สมองของเรามีความอ่อนนุ่ม น้ำเลี้ยงนี้จะช่วยพยุงสมองให้ "ลอย" อยู่ในกะโหลกศีรษะ ช่วยลดแรงกระแทกจากการเคลื่อนไหวหรืออุบัติเหตุ ไม่ให้เนื้อสมองชนกับกระดูกกะโหลกโดยตรง
  • ลำเลียงสารอาหาร (Nutrient Delivery): นำสารอาหาร ออกซิเจน และสารที่จำเป็นไปเลี้ยงเซลล์สมองและเซลล์ประสาท
  • กำจัดของเสีย (Waste Removal): ทำหน้าที่คล้ายระบบระบายน้ำ ทิ้งและชะล้างสารเคมีหรือของเสียที่เกิดจากกระบวนการทำงานของสมองออกไป
  • ควบคุมแรงดัน (Pressure Regulation): ช่วยรักษาความดันภายในกะโหลกศีรษะให้อยู่ในเกณฑ์ที่สมดุลและปลอดภัย

 

          แต่ละเซลล์ประสาททั้งหลายเชื่อมต่อกัน, โดยเฉลี่ย, ในราว 7,000 อื่นๆอีก. คูณทั้งหมดเหล่านั้นออกมาและคุณก็จะได้อะไรบางอย่างเป็นจุดเชื่อมต่อ 100 ล้านล้านจุดในหัวของคุณ. 100 ล้านล้าน. จำนวนดวงดาวทั้งหลายใน 1,000 กาแลกซี่อันแน่นกันอยู่ในโพรงช่องขนาดราวสองกำปั้นกุมเข้าด้วยกัน. นี่คือสิ่งที่น่าทึ่งที่คนส่วนใหญ่มักจะมองข้ามไปหรือไม่ค่อยเห็นคุณค่าของอวัยวะนี้. (Each neuron connects, average, to about 7,000 others. Multiply those out and you get something on the order of 100 trillion connections in your head. 100 trillion. The number of stars in a thousand galaxies packed into a vessel about the size of two clenched fists held together. Here is what most people do not appreciate about this organ.)

มันหิว. สมองเป็นราว ๆ 2% ของมวลร่างกายของคุณและบริโภค 20% ของออกซิเจนที่คุณหายใจ, 20% ของกลูโคสที่คุณกิน. มันเป็นเนื้อเยื่อที่ใช้พลังงานในกระบวนการเผาผลาญสูงที่สุดในร่างกายของคุณ โดยทิ้งห่างเนื้อเยื่ออื่น ๆเป็นอย่างมาก.  (It is hungry. The brain is roughly 2% of your body mass and consumes 20% of the oxygen you breathe, 20% of the glucose you eat. It is the most metabolically expensive tissue you carry by a very wide margin. Why so hungry?)

          เพราะว่าทุกๆของเหล่า 86 พันล้านเซลล์นั้น กำลังทำงานอยู่ในทุกวินาทีของทุกวัน. เซลล์ประสาทแต่ละเซลล์จะรักษาระดับความต่างศักย์ไฟฟ้าที่เยื่อหุ้มเซลล์ไว้ประมาณ 70 มิลลิโวลต์ โดยบริเวณด้านในเซลล์จะมีประจุลบมากกว่าด้านนอก. (Because every one of those 86 billion cells is doing work every second of every day. Each neuron maintains an electoral voltage across its outer membrane about 70 millivolts with the inside negative relative to the outside.)

เพื่อรักษาแรงดันไฟฟ้าให้คงที่ เซลล์จะปั๊มไอออน/ประจุ เข้า/ออก. โซเดียมออก, โพแทสเซียมเข้า, แคลเซียมออก, และในการขับเคลื่อนปั๊มเหล่านั้น มันจะเผาผลาญโมเลกุลขนาดเล็กที่เรียกว่า อะดีโนซีนไตรฟอสเฟต, ATP,  ARTP คือกระแสที่ทุกเซลล์ซึ่งมีชีวิตใช้งาน. ทุกการยืด/หดของทุกกล้ามเนื้อ. ทุกความทรงจำที่คุณสามารถนึกถึงได้, ทุกคำพูดที่คุณกำลังได้ยินอยู่ในตอนนี้, ทำงานอยู่ด้วย ATP.  (To hold that voltage steady, the cell pumps ions. Sodium out, potassium in, calcium out, and to run those pumps, it burns a small molecule called adenosine triphosphate2, ATP. ARTP is the currency every living cell uses. Every contraction of every muscle. Every memory you can recall, every word you are hearing right now, runs on ATP.)

2 Adenosine Triphosphate (ATP) แปลว่า อะดีโนซีนไตรฟอสเฟต ส่วน ARTP ย่อมาจาก Atmospheric and Room-Temperature Plasma แปลว่า พลาสมาที่ความดันบรรยากาศและอุณหภูมิห้อง ซึ่งทั้งสองคำเป็นคำศัพท์สำคัญในทางชีววิทยาและเทคโนโลยีชีวภาพ

โครงสร้างของคำแปลและบทบาทหน้าที่ในทางวิทยาศาสตร์ มีรายละเอียดดังนี้

1. Adenosine Triphosphate (ATP)

  • คำแปล: อะดีโนซีนไตรฟอสเฟต
  • ความหมาย: สารเคมีอินทรีย์ที่เป็น "สกุลเงินพลังงาน (Energy Currency)" หลักของเซลล์ ในสิ่งมีชีวิตทุกชนิด
  • หน้าที่: ดักจับพลังงานเคมีจากการย่อยสลายอาหาร แล้วปลดปล่อยออกมาเพื่อขับเคลื่อนกระบวนการต่างๆ ภายในเซลล์ เช่น การหดตัวของกล้ามเนื้อ, การขนส่งสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ (Active Transport) และการสังเคราะห์โปรตีนหรือ DNA

2. ARTP (Atmospheric and Room-Temperature Plasma)

  • คำแปล: พลาสมาที่ความดันบรรยากาศและอุณหภูมิห้อง
  • ความหมาย: เทคโนโลยีและ เครื่องมือชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ (Mutagenesis Tool) ทางกายภาพรูปแบบใหม่ที่ใช้ในวงการเทคโนโลยีชีวภาพ
  • หน้าที่: ใช้ลำแสงพลาสมาอุณหภูมิต่ำยิงใส่เซลล์ของจุลินทรีย์ พืช หรือสาหร่าย เพื่อทำลายโครงสร้าง DNA อย่างปลอดภัยและรวดเร็ว ทำให้เซลล์กระตุ้นกระบวนการซ่อมแซมตัวเองจนเกิดการกลายพันธุ์ นักวิจัยนิยมใช้เทคนิคนี้ในการ ปรับปรุงสายพันธุ์จุลินทรีย์ เพื่อเพิ่มผลผลิตในระดับอุตสาหกรรม (เช่น การผลิตยาปฏิชีวนะ, เอนไซม์ หรือพลังงานชีวภาพ)

 

          และนี่คือจุดเลือกเชิงวิศวกรรมของที่ผมต้องการใหคุณที่จะสังเกต. สมองแทบจะไม่เก็บสำรองมันเอาไว้เลย. อวัยวะที่สำคัญที่สุดในร่างกายของคุณ, ซึ่งเป็นส่วนที่ควบคุมการทำงานทั้งหมด, มีถังน้ำมันสำรองที่เก็บเชื้อเพลิงไว้ใช้ได้เพียงแค่ไม่กี่วินาทีเท่านั้น, ไม่ใช่เป็นนาที, แค่ไม่กี่วินาทีเท่านั้น.  (And here is the engineering choice I want you to notice. The brain holds almost none of it in reserve. The most important organ in your body, the one running the entire show, has a fuel tank that holds only seconds of operation, not minutes, seconds.)

          ทุกสิ่งที่ผมกำลังจะบอกคุณตามไปกับข้อเท็จจริงอันหนึ่ง. อีกหนึ่งสิ่งเกี่ยวกับกายวิภาคศาสตร์ เพราะว่าเรขาคณิตเป็นสิ่งสำคัญขึ้นมา. สมองไม่ได้เป็นแค่หนึ่งอวัยวะ; มันคือสิ่งหลายชิ้นที่วางซ้อนกัน/เรียงต่อกันตามลำดับของวิวัฒนาการ. (Everything I am about to tell you follows from that one fact. One more thing about the anatomy because the geometry matters. The brain is not one organ; it is several stacked in evolutionary order.)

          ที่ฐานของสมองคือก้านสมอง, ทำหน้าที่ควบคุมการหายใจ, อัตราการเต้นของหัวใจ, และระบบอัตโนมัติอื่น ๆ ที่ทำงานโดยไม่เคยมาปรึกษาหรือขอความยินยอมจากคุณเลย. ตอนบนยอดของนั่น, สมองส่วนน้อย – ซีรีเบลลัม, เป็นผู้ประสานงานการเคลื่อนไหว. จากนั้นคือสมองส่วนโครงสร้างลิมบิก ได้แก่ อะมิกดาล่า, ฮิปโปแคมปัส, และทาลามัส ซึ่งเกี่ยวข้องกับอารมณ์, ความจำ, และทำหน้าที่เป็นสถานีถ่ายทอดข้อมูลทางประสาทสัมผัสทั้งหลาย.  (At the base, the brain stem, breathing, heart rate, the autonomic stuff that does not consult you. On top of that, the cerebellum3, the motor coordinator. Then the limbic structures, amygdala, hippocampus, thalamus, emotion, memory, the relay station for the senses.)

          3  Cerebellum (เซรีเบลลัม หรือ ซีรีเบลลัม) แปลว่า "สมองน้อย" (มาจากรากศัพท์ภาษาละตินที่แปลว่า "สมองเล็ก")

หน้าที่หลักของซีรีเบลลัม (สมองน้อย)

  • ควบคุมและประสานการเคลื่อนไหว (Coordination): ช่วยให้กล้ามเนื้อทำงานประสานกันอย่างราบรื่น แม่นยำ และเป็นจังหวะ เช่น การหยิบจับสิ่งของ การเขียนหนังสือ
  • การทรงตัว (Balance & Posture): รับข้อมูลจากหูชั้นในและระบบรับความรู้สึก เพื่อควบคุมการยืน เดิน วิ่ง ไม่ให้เซหรือล้ม
  • การเรียนรู้ทักษะการเคลื่อนไหว (Motor Learning): จดจำและปรับแต่งรูปแบบการเคลื่อนไหวที่ทำซ้ำๆ จนเกิดความคุ้นชิน (เช่น การขี่จักรยาน หรือการเล่นกีฬา)

 

          และแล้ว, เปลือกสมองซึ่งมีความหนาประมาณ 3 ถึง 4 มิลลิเมตร, แผ่คลุมอยู่บริเวณส่วนบน โดยมีการพับม้วนตัวอย่างหนาแน่นจนกระทั่งว่า หากคุณนำมันมาคลี่ให้แบนราบ, มันจะครอบคลุมพื้นที่ได้กว้างประมาณ 2.5 ตารางฟุต. คอร์เทกซ์ – เปลือกสมอง คือที่ที่คุณอาศัย. คอร์เทกซ์คือที่ที่รูปแบบซึ่งมีความหนาแน่นที่สุด. และเปลือกสมองของโครงสร้างทั้งหมดเหล่านี้คือส่วนที่เปราะบางที่สุดต่อการขาดออกซิเจน, จากบนลงล่าง, จากส่วนที่เกิดขึ้นใหม่ที่สุดก่อน, นั่นคือลำดับขั้นตอนที่บุคคลหนึ่งจากไป.  (And then, draped over the top, the cortex, 3 to 4 mm thick, folded so densely that if you flattened it out, it would cover an area roughly 2 and ½ square feet. The cortex is where you live. The cortex is where the pattern is densest. And the cortex of all of these structures is the most vulnerable to a loss of oxygen. Top to bottom. Newest first. That is the order in which a person leaves.)

 

กระบวนการของ การตาย (The process of dying)

          ดังนั้น, เมื่อหัวใจหยุดเต้น. เรามาพูดว่ามันเป็นในทันทีทันใด.ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดแดงโคโรนารีด้านหน้าซ้าย. ภาวะหัวใจห้องล่างเต้นผิดจังหวะแบบรุนแรง. ความผิดปกติของระบบไฟฟ้าในระบบนำไฟฟ้าของหัวใจ. ปั๊มสูบล้มเหลว. ความดันเลือดเริ่มลดต่ำลง.     (So, the heart stops. Let us say it is sudden. A clot in the left anterior descending artery. A ventricular fibrillation. An electrical fault in the cardiac conduction system. The pump fails.  Blood pressure starts to fall.)

ภายใน 5 ถึง 10 วินาที, สมอง, ตั้งอยู่บนจุดสูงสุดของระบบไหลเวียนโลหิต, ขาดเลือดไปเลี้ยงอย่างเพียงพอ. ออกซิเจนใดๆ ก็ตามที่ละลายอยู่ในเลือดซึ่งยังคงค้างอยู่ในหลอดเลือดสมองจะถูกนำไปใช้หมดอย่างรวดเร็ว, ในขณะที่เซลล์ประสาทก็ยังคงยิงประจุ/สัญญาณประสาทต่อไป.  (Within 5 to 10 seconds, the brain, perched at the top of the circulatory tree, loses adequate perfusion. Whatever oxygen is dissolved in the blood still sitting in the cerebral vessel gets used up fast. The neurons keep firing.)

          แอพรายการเริ่มไหม้. ไม่มีเชื้อเพลิงใหม่กำลังเข้ามาอีก. ดูซิว่าอะไรล้มเหลวไปเป็นอันดับแรก. มันไม่ใช่ด้านภาษา. มันไม่ใช่ความทรงจำ. ไม่ใช่การจัดขำได้ถึงใบหน้าทั้งหลาย. โครงสร้างทั้งหลายเหล่านั้นใช้เวลานานกว่า. สิ่งแรกที่จากไปคือการบูรณาการ. สิ่งที่ผูกมัดยึดเซลล์ประสาททั้งหลายที่ถูกยิงมาทั้งหมดเหล่านั้นเข้ารวมไปเป็นหนึ่งประสบการณ์รับรู้เดียวกัน. ในราว 6 ถึง 12 ภายหลังการไหลเวียนของเลือดในสมองหยุดลง, การรับรู้ตัวตนสิ้นสลายลง. นักบินในการทดลองด้วยเครื่องเหวี่ยงหนีศูนย์กลางต่างรู้ถึงจังหวะเวลาที่แน่นอนนี้เป็นอย่างดี. (The app keeps getting burned. No new fuel is arriving. Watch what fails first. It is not language. It is not memory. It is not recognition of faces. Those structures take longer. The first thing to go is the integration4. The thing that ties all those firing neurons into a single experiencing hold. Around 6 to 12 seconds after cerebral blood flow stops, conscious awareness collapses. Pilots in centrifuge experiments know this exact timing.)

          4 Integration (อ่านว่า อิน-ติ-เกร-ชัน) แปลได้หลายความหมายขึ้นอยู่กับบริบท ดังนี้:

  • การบูรณาการ / การรวมเข้าด้วยกัน (ความหมายทั่วไป): การนำสิ่งต่างๆ หรือส่วนย่อยมาประสานหรือรวมเข้าเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันเพื่อให้ทำงานร่วมกันได้อย่างกลมกลืน เช่น การบูรณาการความรู้
  • การเชื่อมต่อระบบ / ซอฟต์แวร์ (ในทางเทคโนโลยีและธุรกิจ): กระบวนการรวมเครื่องมือ, แอปพลิเคชัน, หรือฐานข้อมูลหลายระบบเข้าด้วยกัน ให้แลกเปลี่ยนข้อมูลอัตโนมัติ เช่น System Integration หรือ Data Integration
  • การอินทิเกรต (ในทางคณิตศาสตร์ / แคลคูลัส): การหาปริพันธ์ ซึ่งเป็นการดำเนินการตรงข้ามกับการหาอนุพันธ์ (Differentiation)
  • การรวมกลุ่มทางสังคม: การเปิดรับและรวมบุคคลจากกลุ่มต่างๆ (เช่น เชื้อชาติหรือวัฒนธรรม) เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของสังคมหรือองค์กรอย่างเท่าเทียม

เมื่อแรงจีที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องทำให้เลือดหมดไปจากสมอง, ความตื่นรู้จะหดแคบลงมาเหลือเพียงช่องหน้าต่างบานนั้น. นี่ไม่ใช่แค่ทฤษฎี. เวชศาสตร์การบินและอวกาศได้บันทึกข้อมูลนี้ไว้ละเอียดเป็นวินาที. คุณ, ตัวตนที่มีสติสัมปชัญญะอย่างสมบูรณ์ของคุณ, คนที่กำลังฟังฉันอยู่ ณ ตอนนี้, จะดับวูบลงภายในเวลาชั่วอึดใจเดียว หลังจากที่หัวใจหยุดเต้น. แต่เซลล์ประสาททั้งหลายไม่ได้ตาย. เซลล์ประสาททั้งหลายยังคงกำลังยิงประจุสัญญาณอยู่. แอปสำรองต่าง ๆ ยังคงมีอยู่, เพียงแต่ลดน้อยลงเรื่อย ๆ.  สิ่งที่พังทลายลงไปแล้วคือความสอดประสานกัน. แสงสว่างทั้งหลายไม่ได้ปิดดับไป. แค่วงออเครสตร้าได้หยุดบรรเลงด้วยกัน.   (When sustained G-forces5 empty the brain of blood, awareness folds in about that window. This is no theory. Aerospace medicine has documented it down to the second. You, the integrated conscious you, the one listening to me right now, go offline within roughly one breath of cardiac arrest. But the neurons are not dead. The neurons are still firing. The app reserves are still there, just dwindling. What has collapsed is the synchrony. The lights are not off. The lights are not off. The orchestra has stopped playing together.)

5 แรง G (G-force) คือ หน่วยวัดความเร่งที่เปรียบเทียบกับแรงโน้มถ่วงปกติของโลก (1g ≈ 9.8 เมตร/วินาที²) ซึ่งทำให้เรารู้สึกว่าตัวเราหนักขึ้นหรือเบาลงเมื่อมีการเปลี่ยนความเร็วหรือทิศทาง

หลักการทำงานของแรง G

  • 1g คือ น้ำหนักปกติ ที่เราได้รับขณะยืนอยู่บนพื้นโลกนิ่ง ๆ
  • หากมากกว่า 1g (เช่น 2g) ร่างกายจะรู้สึกหนักเป็น 2 เท่า
  • ตัวอักษร 'g' (ตัวเล็กและตัวเอียง) ใช้แทนค่าความเร่งเนื่องจากแรงโน้มถ่วง เพื่อไม่ให้สับสนกับค่าคงตัวโน้มถ่วงสากล (G) หรือหน่วยกรัม

 

ลองคิดดูว่าสิ่งนั้นบอกอะไรคุณเกี่ยวกับลักษณะหรือธรรมชาติของสิ่งที่เรียกว่าจิตสำนึก. หากมันถูกจัดเก็บไว้ในเซลล์เฉพาะบางเซลล์, หรือในโมเลกุลเฉพาะบางโมเลกุล, คุณก็คงจะคาดเดาได้ว่าจะเกิดการค่อย ๆ เลือนหายไปอย่างช้า ๆ หรือการหรี่ดับลง. นั่นไม่ใช่อะไรที่ได้บังเกิดขึ้น. สิ่งที่เกิดขึ้นคือ, แสงไฟดับลงภายในไม่กี่วินาที, ไม่ใช่เพราะเซลล์ตาย, แต่เป็นเพราะระบบการทำงานร่วมกันได้แตกสลายลง. คนที่มีอายุเกิน 60 ปี ซึ่งเคยยืนอยู่ข้างเตียงของคนที่รักขณะที่พวกเขากำลังเผชิญกับโรคหลอดเลือดสมอง ย่อมรู้ดีถึงเรื่องนี้. ไม่ใช่รู้จากตำรา, แต่จากข้างเตียง. ตาที่เปิดกว้าง. ลมหายใจที่ต่อเนื่อง.  แต่, ทั้งรูปลักษณ์, การจดจำได้, และความรู้สึกเชื่อมโยงผูกพัน. รูปลักษณ์ที่คุ้นเคยว่านี่คือสามีของฉัน ได้หายไปหมดแล้ว. โครงสร้างระบบส่วนใหญ่ยังคงไม่เสียหาย. แต่รูปแบบการทำงาน ได้แยกออกจากกัน. และหลังจากนั้น, ในอีกไม่กี่นาทีต่อมา, บางสิ่งที่แทบไม่มีใครนอกวงการประสาทวิทยาศาสตร์ล่วงรู้เลย ก็ได้เกิดขึ้น.

  (Think about what that tells you about the kind of thing consciousness is. If it were stored in some particular cell, in some particular molecule, you would expect a slow fade. A dimming. That is not what happens. What happens is the lights go out in seconds, not because the cells have died, but because the integration has broken. The person over 60 who has stood at the bedside of a loved one having a stroke knows this. Not from the textbook, from the bedside. The eyes are open. The breathing continues. But, the look, the recognizing, integrating, this is my husband look has gone. The hardware is largely intact. The pattern has come apart. And then, for the next several minutes, something happens that almost nobody outside neuroscience knows about.)

คลื่นแห่งความตาย (The wave of death)

          เซลล์ประสาทจะยังคงเผาผลาญ ATP ที่สำรองไว้ต่อไปเป็นเวลา 30 วินาที, อาจจะ 60 วินาที, หรือ 90 วินาที,  ขึ้นอยู่กับชนิดของเซลล์และการเตรียมความพร้อมของเซลล์ก่อนหน้านั้น. เซลล์ประสาทบางเซลล์คงอยู่ได้นานกว่าเซลล์ประสาทอื่นๆ. ซีรีเบลลัม. ด้วยเซลล์แกรนูลที่เรียงตัวกันอย่างเบียดแน่น ทำให้มันสามารถทนต่อการขาดออกซิเจนได้ดีกว่าคอร์เท็กซ์ – เปลือกสมองใหญ่. ฮิปโปแคมปัสเป็นส่วนที่เปราะบางและถูกทำลายได้ง่ายเป็นที่รู้กันดี.  (The neurons keep burning their reserve ATP for 30 seconds, maybe 60, maybe 90, depending on cell type and prior conditioning. Some neurons hang on longer than others. The cerebellum. With its tight little granule cells, tolerates oxygen deprivation better than the cortex. The hippocampus is famously vulnerable.)

          พื้นที่ CA1 ของสมองส่วนฮิปโปแคมปัส, ที่ซึ่งเก็บรวบรวมความทรงจำที่เพิ่งเกิดขึ้น, เริ่มต้นที่จะตายภายใน 4 ถึง 5 นาที. และแล้ว, แอปพลิเคชันทำงานก็หยุดทำงาน, เมื่อแอปพลิเคชันหยุดทำงาน, ปั๊ม โซเดียม-โพแทสเซียมก็จะหยุดทำงานไปด้วย. (The CA1 region of the hippocampus6, which stores recent memory, begins to die within 4 to 5 minutes. And then, the app runs out. When the app tuns out, the sodium-potassium pump stops.)

          6 "พื้นที่ CA1 ของสมองส่วนฮิปโปแคมปัส"

ข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อความเข้าใจ:

  • CA ย่อมาจากภาษาลาวตินว่า Cornu Ammonis (ซึ่งแปลว่า แตรของเทพแอมมอน - Ammon's horn)
  • Hippocampus (ฮิปโปแคมปัส) คือสมองส่วนที่ทำหน้าที่สำคัญเกี่ยวกับความจำและการเรียนรู้
  • CA1 เป็นหนึ่งในพื้นที่ย่อยหลัก (Subfields) ของฮิปโปแคมปัส (ร่วมกับ CA2, CA3 และ CA4) ซึ่งบริเวณ CA1 นี้มีความสำคัญอย่างมากในกระบวนการส่งออกสัญญาณสมอง และไวต่อภาวะขาดออกซิเจนมากที่สุด

 

          จำเรื่องปั๊มนั่นได้ไหม?  อันที่ใช้ ATP ในการผลักดันโซเดียมออกไปจากเซลล์ และดึงเอาโปแตสเซียมเข้ามา, การควบคุม/ตรึงแรงดันไฟฟ้าที่คร่อมผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ให้คงที่. หากไม่มี ATP โซเดียมจะทะลักเข้าสู่ภายในเซลล์, โดยไหลไปตามทั้งความเข้มข้นและประจุไฟฟ้าพร้อม ๆ กัน.   (Remember that pump? The one that uses ATP to push sodium out of the cell and the potassium in, holding the voltage across the membrane. Without ATP sodium rushes into the cell, down its concentration gradient, down its electrical gradient, both at once.)

แล้ว, คลอไรด์ก็ไหลตามโซเดียมไป เพราะว่าข้างในของเซลล์ทั้งหลายในตอนนี้เป็นลบน้อยลง. น้ำจะเคลื่อนที่ตามคลอไรด์ไปโดยกระบวนการออสโมซิสแบบธรรมดา. เซลล์ประสาทเริ่มบวมขึ้น, และหลังจากนั้น, ช่องไอออนที่ควบคุมด้วยแรงดันไฟฟ้าในเซลล์ประสาทข้างเคียงทุกเซลล์ต่างก็เปิดออก, เนื่องจากแรงดันไฟฟ้าที่ตกคร่อมเยื่อหุ้มเซลล์ได้พังทลายลงไปแล้ว.   (Then, chloride follows the sodium because the inside of the cell is now less negative. The water follows the chloride by simple osmosis. The neurons begin to swell and then because the voltage across the membrane has collapsed every voltage-gated channel in every nearby neuron opens.)

กลูตาเมต, สารสื่อประสาทกระตุ้นหลักในสมอง, ไหลท่วมท้นออกไป. มันเร่งรีบเข้าไปในเซลล์ประสาททั้งหลายอื่น. เซลล์ประสาทเหล่านั้นเกิดการลดขั้ว. พวกมันปล่อย กลูตาเมตของพวกมันเองออกมา. คลื่นแผ่ขยายออกไป. นี้เรียกว่า anoxic depolarization – ภาวการณ์เป็นขั้วลดลงเนื่องจากขาดออกซิเจน. ในวรรณกรรมยุคเก่า, มีการใช้ชื่ออื่นที่มีความตื่นเต้นเร้าใจตามสมควร, มันมีอีกชื่อหนึ่ง. คลื่นแห่งความตาย. (Glutamate, the brain’s main excitatory neurotransmitter7, floods out. It rushes into other neurons. Those neurons depolarize. They release their own glutamate. The wave spreads. This is called anoxic depolarization8. In the older literature, with appropriate drama, it has another name. The wave of death.)

7 สารสื่อประสาท (Neurotransmitter) คือ สารเคมีที่สร้างขึ้นโดยเซลล์ประสาท เพื่อใช้ส่งสัญญาณสื่อสารระหว่างเซลล์ประสาทตัวหนึ่งไปยังเซลล์ประสาทตัวอื่น ๆ หรือส่งไปยังเซลล์เป้าหมายอื่น ๆ เช่น เซลล์กล้ามเนื้อและเซลล์ต่อม บริเวณรอยต่อที่เรียกว่า ไซแนปส์ (Synapse)

หน้าที่หลัก

·         ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการนำ ขยาย และควบคุมสัญญาณไฟฟ้าที่ส่งผ่านระบบประสาท เพื่อควบคุมการทำงานของร่างกายและจิตใจ

·         แบ่งตามการทำงานหลักได้เป็น 2 ประเภท คือ ชนิดกระตุ้น (Excitatory) ที่ทำให้เซลล์ประสาททำงานมากขึ้น และ ชนิดยับยั้ง (Inhibitory) ที่ช่วยลดหรือเบรกการทำงานของเซลล์ประสาท

ชนิดของสารสื่อประสาทที่สำคัญ

·         โดพามีน (Dopamine): ควบคุมความสุข รางวัล แรงจูงใจ และการเคลื่อนไหว

·         เซโรโทนิน (Serotonin): ช่วยควบคุมอารมณ์ การนอนหลับ และความอยากอาหาร

·         กาบา (GABA): สารยับยั้งที่ช่วยให้สมองผ่อนคลายและลดความวิตกกังวล

·         กลูตาเมต (Glutamate): สารกระตุ้นหลักที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้และความจำ

·         นอร์เอพิเนฟริน (Norepinephrine): เกี่ยวข้องกับการตื่นตัว และการตอบสนองต่อความเครียด

·         อะเซทิลโคลีน (Acetylcholine): มีบทบาทต่อความจำ การเรียนรู้ และการทำงานของกล้ามเนื้อ

8 Anoxic depolarization แปลว่า ภาวะลดขั้วเยื่อหุ้มเซลล์เนื่องจากขาดออกซิเจน หรือ ภาวะโพลาไรเซชันลดลงเนื่องจากขาดออกซิเจน

เป็นคำศัพท์ทางการแพทย์และชีววิทยาที่ใช้ระบุถึงกระบวนการที่เกิดขึ้นเมื่อเซลล์ (โดยเฉพาะเซลล์ประสาทในสมอง) ขาดออกซิเจนและพลังงานอย่างรุนแรง ส่งผลให้กลไกการรักษาดุลยภาพของไอออนข้ามเยื่อหุ้มเซลล์ล้มเหลว ทำให้ศักย์ไฟฟ้าของเยื่อหุ้มเซลล์เปลี่ยนจากลบเป็นบวกอย่างรวดเร็วและควบคุมไม่ได้ ซึ่งหากเกิดภาวะนี้อย่างต่อเนื่องจะนำไปสู่ความเสียหายของเซลล์ประสาทอย่างถาวรและภาวะสมองตาย

          แอนตัน แวน ปุตเตน ในเนเธอร์แลนด์ และกลุ่มนักวิจัยค้นคว้าหลากหลายอีกมากมาย ได้ตรวจวัดพบการเคลื่อนที่ของคลื่นนี้ข้ามไปทั่วคอร์เท็กซ์ – เปลือกสมองของสัตว์ทั้งหลายที่กำลังตาย โดยใช้เครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) และการบันทึกโดยตรงจากเปลือกสมอง. มันเดินทางเคลื่อนที่อย่างช้าๆ ด้วยความเร็ว 2 ถึง 9 มิลลิเมตรต่อนาที. ราวกับความเร็วของหอยทากที่คืบคลานอย่างเชื่องช้าไปบนหน้าหนังสือที่เปิดอยู่. คุณสามารถเห็นมันได้ในวิดีโอบันทึก. มันดูเหมือนสึนามิแห่งความเงียบงัน.  (Anton van Putten in the Netherlands and several other research groups have measured this wave moving across the cortex of dying animals using EEG and direct cortical recording. It travels at a leisurely 2 to 9 mm per minute. About the speed of a slow snail across the pages of an open book. You can see it on the recording. It looks like a tsunami of silence.)

          ยกเว้นแต่ว่าความเงียบนั้นไม่ได้เงียบสนิท. มันคือเหตุการณ์ที่เสียงดังที่สุดเพียงเหตุการณ์เดียวที่เซลล์ประสาทเคยสร้างขึ้นมา. การเกิดภาวะสิ้นสุดขั้วไฟฟ้าอย่างรุนแรงและเป็นวงกว้าง. หลังจากนั้นเซลล์ประสาทนั้นจะไม่ส่งประจุ/สัญญาณอีกเลย เว้นแต่จะได้รับการช่วยเหลือภายในไม่กี่นาที. คลื่นดังกล่าวถูกอธิบายครั้งแรกในรูปแบบที่สามารถฟื้นตัวได้ ซึ่งเรียกว่า "ภาวะซึมเศร้าที่แพร่กระจายในเปลือกสมอง" (Cortical Spreading Depression) โดย อริสทิเดส เลเอา ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ในปี ค.ศ. 1944.   (Except the silence is not silent. It is the single loudest event a neuron ever produces. A massive terminal depolarization. After which that neuron will never fire again unless rescue arrives within minutes. The wave was first described in a recoverable form called cortical spreading depression by Aristides Leao at Harvard in 1944.)

          คลื่นสมองรูปแบบรุ่นสุดท้าย, ซึ่งเป็นคลื่นเฉพาะเจาะจงที่เกิดขึ้นเมื่อเสียชีวิต ได้รับการยืนยันแล้วว่าพบในเปลือกสมองของมนุษย์ที่กำลังจะเสียชีวิต โดยเยนส์ ไดรเออร์ และคณะทำงาน ณ โรงพยาบาลชาริเต้ ในกรุงเบอร์ลิน ซึ่งใช้แผงอิเล็กโทรดฝังใต้เยื่อหุ้มสมองชั้นหนาที่ใส่ไว้ระหว่างการผ่าตัดทางประสาทในผู้ป่วยที่เสียชีวิตในเวลาต่อมา. พวกเขาได้ตีพิมพ์งานวิจัยที่ในวารสาร Brain ในปี 2017. ว่าเราสามารถเฝ้าดู "คลื่นแห่งความตาย" (wave of death) ซึ่งเป็นการสูญเสียพลังงานไฟฟ้าในสมองหรือ Anoxic Depolarization ที่เคลื่อนผ่านเปลือกสมองของมนุษย์. เราได้ทำมันมาแล้ว. คลื่นนั่นมีจริง. แต่ตรงนี้คืออะไรที่แปลกออกไป.(The terminal version, the death specific one as been confirmed in dying human cortex by Jens Dreier and colleagues at the Charite Hospital in Berlin using subdural electrode strip placed during neurosurgery on patients who later died. They published the work in the journal. Brain in 2017. We can watch the wave of death cross a human cortex. We have done it. The wave is real. But here is what is strange.)

การตื่นรู้ของจิตสำนึกอย่างฉับพลัน (The surge of consciousness)

          คลื่นแห่งความตาย ไม่ได้เป็นสัญญานเพียงหนึ่งเดียวเท่านั้นที่ออกมาจากสมองที่กำลังตาย. มีบางอย่างอื่นอีก. บางสิ่งบางอย่างที่หนังสือเรียนในยุคสมัยของฉันไม่เคยกล่าวถึงเลย. เนื่องจากพวกเราไม่รู้วิธีการทำอาหารให้กับมัน ในปี ค.ศ. 1993 วิสัญญีแพทย์หญิงคนหนึ่งที่กำลังทำการทดลองในสัตว์, ได้สังเกตเห็นบางสิ่งที่ผิดปกติในบันทึกผลการทดลองของเธอ.  (The wave of death is not the only signal coming out of the dying brain. There is something else. Something that textbooks of my own generation never mentioned. Because we did not know to kook for it. In 1993, an anesthesiologist running animal experiments noticed something odd on her recordings.)

          เมื่อเธอหยุดจ่ายออกซิเจนให้แก่กลุ่มทดลอง, คลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) ไม่ได้เพียงแค่ค่อยๆ เลือนหายไปอย่างง่ายๆ. มีกิจกรรมที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็วเกิดขึ้นเพียงชั่วครู่ก่อนที่สัญญาณชีพจะหยุดนิ่ง. มีช่วงที่ร่างกายตื่นตัวขึ้นมาอย่างกะทันหันก่อนที่ระบบการทำงานของร่างกายจะหยุดลง. สัญญาณการแกว่งตัวอย่างรวดเร็วที่พุ่งขึ้นมาอย่างกะทันหัน. เธอเก็บข้อมูลการสังเกตการณ์นี้พับลงกล่องไป. ไม่มีใครรู้ว่ามันหมายความว่าอย่างไร. จนกระทั่ง 20 ปีต่อมา, จิโม บอร์จิกิน จากมหาวิทยาลัยมิชิแกนได้ย้อนกลับไปศึกษามันอีกครั้ง. โดยเธอและทีมงานได้กระตุ้นให้เกิดภาวะหัวใจหยุดเต้นในหนูทดลอง. และทำการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมองที่มีความละเอียดสูง(high-density EEG) อย่างต่อเนื่องตลอดกระบวนการสิ้นใจ. สิ่งที่พวกเขาค้นพบและตีพิมพ์ในรายงานการประชุมของสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (PNAS) ในปี 2013 มีดังต่อไปนี้.  (When she stopped the oxygen supply to her experimental subjects, EEG did not simply fade. There was a burst of activity just before the flatline. A burst of fast oscillation. She filed the observation away. Nobody knew what to make of it. 20 years later, Jimo Borjigin at the University of Michigan went back to look. She and her group induced cardiac arrest in laboratory rats and recorded high-density EEG continuously through the dying process. What they found and published in the Proceeding of the National Academy of Sciences in 2013 was the following.)  

          ภายใน 30 วินาทีหลังจากภาวะหัวใจหยุดเต้น, ในหนูทุกๆ ตัว, ได้เกิดการพุ่งขึ้นอย่างฉับพลันของการสั่นของคลื่นแกมมาความถี่สูงทั่วทั้งเปลือกสมอง. คลื่นแกมมามีจังหวะถี่เร็ว, ในราว 25 ถึง 100 เฮิร์ทซ์, ที่เกิดขึ้นพร้อมกับการรับรู้ภายใต้จิตสำนึกในสมองที่มีชีวิต.  (Within 30 seconds of cardiac arrest, in every single rat, there was a transient surge of high-frequency gamma oscillations across the cortex. Gamma waves are the fast rhythms, roughly 25 to 100 hertz, that in living brains accompany conscious perception.)

          ชั่วขณะที่ความคิดเริ่มก่อตัวเป็นรูปเป็นร่างจนคุณสามารถยึดเหนี่ยวเก็บบันทึกมันไว้ในใจได้, ในเสี้ยววินาทีที่ใบหน้าของใครบางคนที่คุณไม่ได้พบเจอมานานกว่า 40 ปี พลันหวนคืนกลับมาสู่ความทรงจำของคุณ. คลื่นแกมมาเหล่านี้ไม่ได้เพียงแค่ปรากฏขึ้นในหนูที่กำลังจะตายเท่านั้น.  (The moment a thought coheres into something you can hold in your mind, the instant of face you have not seen in 40 years suddenly comes back to you. These gamma waves did not just appear in the dying rats.)

          พวกมันมีความสอดคล้องเชื่อมโยงกันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันมากกว่าตอนที่อยู่ในตัวสัตว์ที่มีชีวิตอยู่. การเชื่อมโยงข้ามความถี่ (Cross-frequency coupling), ซึ่งเป็นตัววัดว่าจังหวะที่ช้ากว่าในสมองส่วนหนึ่งไปควบคุมจังหวะเวลาของจังหวะที่เร็วกว่าในสมองอีกส่วนหนึ่งอย่างไรนั้น, ได้เพิ่มขึ้นถึง 5 เท่าในช่วงเวลาที่กำลังจะเสียชีวิต. การที่คลื่นสมองจากสองพื้นที่ที่อยู่ห่างกัน เกิดการทำงานประสานกันเป็นจังหวะเดียวกันอย่างสมบูรณ์ระหว่างพื้นที่สมองส่วนคอร์เทกซ์ที่อยู่ห่างกัน, เพิ่มขึ้นถึง 8 เท่า. สิ่งเหล่านี้คือตัววัดการบูรณาการข้อมูล. และในสมองของสิ่งมีชีวิต, ค่าตัวเลขเหล่านี้จะเพิ่มสูงขึ้นเมื่อคุณกำลังจดจ่ออยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างใกล้ชิด. เมื่อคุณมีความทรงจำที่แจ่มชัด, ยามที่โลกนี้ดูคมชัดและดำรงอยู่ตรงหน้า, ในหมู่หนูที่กำลังจะตาย, ตัวเลขเหล่านั้นกลับเพิ่มขึ้น. มันไม่ได้ลดลงเลย   (They became more coherent than they had been in the living animals. The cross-frequency coupling, that is a measure of how slower rhythms in one brain region modulate the timing of faster rhythms in another, increased by a factor of five during the dying period. Phase locking between distant cortical regions increased by a factor of eight. These are integration measures. In a living brain, those numbers go up when you are paying close attention to something. When you are having a vivid memory, when the world feels crisp and present, in the dying rats, those numbers went up. They did not go down.)

          พวกในพุ่งสูงขึ้น. จากนั้นกิจกรรมต่าง ๆ ก็พังทลายลงสู่ความเงียบงัน. ในปี 2023, บอร์จิกิน (Borjigin) และกัง ชู (Gang Shue), เพื่อนร่วมงานของเธอ, ได้ตีพิมพ์ผลงานวิจัยชิ้นที่สองในวารสารเดียวกัน. คราวนี้ผู้ถูกทดลองไม่ใช่หนูทั้งหลาย. พวกเขาคือคนไข้มนุษย์ 4 ราย ในนห้องICU – ห้องดูอาการ ในสภาพโคม่าที่ใช้เครื่องช่วยพยุงชีพ ซึ่งได้รับการร้องขอจากญาติให้ถอดเครื่องช่วยนี้. ในขณะที่เครื่องวัดคลื่นสัญญาณสมอง ยังคงทำงานได้อยู่.   (They went up. Then the activity collapsed into silence. In 2023, Borjigin and her colleague Gang Shue published a second paper in the same journal. This time the subjects were not rats. They were four human patients in the intensive care unit in coma with life support being withdrawn at family request. Continuous EEG was already running.)

          ผู้ป่วย 2 ใน 4 คน, แสดงให้เห็นถึงรูปแบบเดียวกัน. รังสีแกมมาพุ่งสูงขึ้น. การเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของการเชื่อมต่อสัญญาณประสาทระยะไกลในสมองส่วนนอก.  การเพิ่มขึ้นของกิจกรรมการทำงานในบริเวณรอยต่อกลีบขมับ-กลีบข้าง-กลีบหลัง. บริเวณเปลือกสมองที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับประสบการณ์สำนึกจิตในมนุษย์ที่ยังมีชีวิตอยู่.   (Two of the four patients showed the same pattern. A surge of gamma. A surge of long-range cortical coupling. Activity rising in the temporal-parietal-occipital junction. A cortical region that in living people is implicated in conscious experience.)

การนิยาม ถึง จิตสำนึก(Defining consciousness)

          และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในแง่ของความรู้สึกรับรู้ทางกายจากการได้อยู่ภายในร่างกายของตนเอง. ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นหลังจากที่หัวใจได้หยุดเต้นไปแล้ว. ทั้งหมดนั้นเกิดขึ้นในขณะที่สมองได้เป็น.  ตามเกณฑ์ทั่วไปทุกประการ. กำลังตาย. โบร์จิกิน และคณะของเธอระมัดระวังเป็นอย่างยิ่งในการอภิปรายเกี่ยวกับบทความชิ้นนั้น   (And specifically in the felt sense of being inside one’s own body. All of it happening after the heart had stopped. All of it happening as the brain was. By every conventional metric. Dying. Borjigin and her group were careful in the discussion of that paper.)

          พวกเขาไม่ได้อ้างว่าคนไข้ทั้งหลายของพวกเขาได้มีประสบการณ์รับรู้การใกล้ตาย. เราไม่สามารถรู้นั่นได้. คนไข้ทั้งหลายไม่ได้รอดชีวิตขึ้นมารายงาน. แต่พวกเขาได้พูดไว้, และนี่คือโฆษณาหรือประโยคที่ยังคงติดอยู่ในใจของผทตอนที่ได้อ่าน, นั่นคือข้อมูลเหล่านี้มีความสอดคล้องกับภาวะตื่นตัวทางสำนึกจิตอย่างรุนแรง (hyper-aroused conscious state) ที่เกิดขึ้นในสมองที่กำลังตาย.  (They did not claim their patients were having a near-death experience. We cannot know that. The patients did not survive to report. But they did say, and this is the line that stayed with me when I read it, that the data are consistent with a hyper-aroused conscious state arising in the dying brain.)

          ผมต้องการที่จะทวนซ้ำนั่น. เพราะผมคิดว่ามันสมควรได้รับการทวนซ้ำ. ข้อมูลเหล่านี้สอดคล้องกับการที่จิตสำนึกมีความเข้มข้นขึ้น ซึ่งแสดงออกผ่านสัญญาณบ่งชี้ของการบูรณาการที่สามารถวัดค่าได้. ในวินาทีทั้งหลายภายหลังจากที่หัวใจหยุด. ในตอนนี้, ก่อนที่ผมจะบอกคุณในอะไรที่ผมคิดว่าสิ่งนี้หมายถึงอะไร,  ผมจำเป็นต้องทำอะไรอื่นอีกครึ่งของงานนี้. เพราะว่าคลื่นแกมมาที่กระชากพุ่งขึ้นมานั้นเป็นการทำงาน. (I want to repeat that. Because I think it deserves repeating. The data are consistent with consciousness intensifying in measurable signatures of integration. In the seconds after the heart stops. Now, before I tell you what I think this might mean, I have to do the other half of the job. Because the gamma surge is activity.)

มันไม่ใช่หลักฐานของประสบการณ์รับรู้. และเพื่อที่จะคิดเกี่ยวกับช่องว่างนั้นได้อย่างชัดเจน} คุณจำเป็นต้องคิดให้ชัดเจนก่อนว่า แท้จริงแล้วจิตสำนึกคืออะไร.จิตสำนึก, เท่าที่แบบจำลองที่ดีที่สุดจะบอกเราได้มันไม่ใช่สิ่ง. ไม่ใช่สสารวัตถุ, ไม่ใช่อวัยวะ, และไม่ใช่แสงเรืองรองที่ถูกเก็บไว้ในเซลล์ใดเซลล์หนึ่งโดยเฉพาะ. มันเป็นรูปแบบทำงาน. การบูรณาการข้อมูลในรูปแบบเฉพาะเจาะจงที่เกิดขึ้นทั่วทั้งระบบกายภาพหนึ่งๆ เพียงระบบเดียวในเวลาทันทีนั้น.  (It is not yet evidence of experience. And to think clearly about that gap, you have to think clearly about what consciousness actually is. Consciousness, as far as the best models can tell us is not a thing. It is not a substance, not an organ, not a glow stored in some particular cell. It is a pattern. A specific kind of integration of information across a single physical system at once.)

          กุยลิโอ โทโนนี ที่ มหาวิทยาลัยแห่งวิสคอนซิน ได้ทำให้แนวคิดนี้เป็นทางการในสิ่งที่เขาเรียกว่า ทฤษฎีข้อมูลบูรณาการ. คริวตอฟ ค็แอกที่สถาบัน อัลเลนได้สานต่องานนั้นไปข้างหน้า. ทำให้ทฤษฎนั้นเป็นเชิงคณิตศาสตร์.   (Giulio Tononi at the University of Wisconsin has formalized this in what he called integrated information theory. Kristof Koch at the Allen Institute has carried the work forward. The theory is mathematical.)

แม้ว่ารายละเอียดเฉพาะเจาะจงจะยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอยู่, แต่แนวคิดหลักของมันก็เป็นสิ่งที่ผู้วิจารณ์ส่วนใหญ่ยอมรับ.สิ่ งที่ทำให้สมองมีสำนึกของจิต ไม่ใช่จำนวนของเซลล์ประสาททั้งหลาย, แต่เป็นวิธีการที่ข้อมูลถูกเชื่อมโยงและบูรณาการเข้าด้วยกันระหว่างเซลล์เหล่านั้น.   (It is contested in its specifics, but the central idea is one most of its critics accepts. That what makes a brain conscious is not the number of neurons, but the way information is integrated across them.)

การระบุอัตลักษณ์ และ รูปแบบทั้งหลาย (Identify and patterns)

          ความสมบูรณ์มั่งคั่งของความเชื่อมโยงเชิงเหตุและผล, รูปแบบ. คุณไม่ใช่ 86 พันล้านเซลล์ประสาททั้งหลายนั้น. คุณคือรูปแบบของเหล่าเซลล์ประสาททั้งหลายนั้นทำขึ้นเมื่อพวกเขาได้สอดประสานพ้องกัน. ผมได้เรียนรู้บทเรียนเหล่านี้เมื่อตอนผมเป็นหนุ่ม. ถึงแม้ว่าผมไม่ได้มีคำพูดทั้งหลายอะไรเกี่ยวกับมัน.   (The richness of the causal connections, the pattern. You are not 86 billion neurons. You are the pattern those neurons make when they synchronize. I learned this lesson when I was young. Though I did not have the words for it then.)

          ภรรยาคนแรกขแองผม, อาร์ลีน, ตายด้วยวัณโรค. เธออายุ 25 ปี. และวิ่งนั้นที่ผมจำได้ถึงการยืนอยู่ในห้องภายหลังที่ร่างนั้นนินิยู่ไม่มีอาร์ลีน. นั่ยคือคาร์บอนและแคลเซี่ยมและไฮโดรเจน. รูปแบบนั้นคืออะไรที่จากไป. รูปแบบนั้นได้คือทุกสิ่ง.   (My first wife Arlene died of tuberculosis. She was 25 years old. And the thing I remember standing in the room after was that body lying there is not Arlene. That is the carbon and the calcium and the hydrogen. The pattern is what is gone. The pattern was everything.)

ดังนั้น, เมื่อราถามว่าอะไรตาย, คำตอบก็คือรูปแบบ. อะตอมทั้งหลายยังคงอยู่. ทุกอะตอมคาร์บอนในสมองของคุณในตอนนี้จะดำเนินต่อไปในการมีอยู่มาเป็นพันล้านทั้งหลายของปีทั้งหลาย. พวกมันส่วนใหญ่จะผ่านเข้าไปในตัวสิ่งมีชีวิต, พืชชนิดอื่น, มหาสมุทรแห่งอื่น, และดวงดาวดวงอื่นๆทั้งหลาย.   (So, when we ask what dies, the answer is the pattern. The atoms remain. Every carbon atom in your brain right now will continue existing for billions of years. Most of them will pass through creatures, other plants, other oceans, other stars.)

          คาร์ล เซแกนเคยกล่าวไว้อย่างสวยงามว่า, พวกเราถูกสร้างขึ้นมาจากสสารของดวงดาว, และหลังจากที่เราจากไป, เราก็กลับไปเป็นสสารของดวงดาวอีกครั้ง. ลองพิจารณาอะตอมคาร์บอนหนึ่งอะตอม. ในตอนนี้, มันเป็นส่วนหนึ่งของสารสื่อประสาทใน จุดประสานประสาท ในฮิปโปแคมปัสของคุณ. มันกำลังมีส่วนร่วมในวินาทีนี้เลย, ในการถอดรหัสอะไรก็ตามที่คุณกำลังให้ความสนใจอยู่.   (Carl Sagan said this beautifully, we are made of star stuff, and after we go, we go back to being star stuff. Take a single carbon atom. Right now, it is part of a neurotransmitter in a synapse in your hippocampus. It is participating this very second in the encoding of whatever it is you are paying attention to.)

          ใน 6 เดือน, มันอาจจะอยู่ในข้าววีตที่แคนซัส. ในหนึ่งทศวรรษอยู่ในปลาในมหาสมุทรแปซิฟิค. ในหนึ่งล้านปี, ถูกกักอยู่ในหินปูนที่ก้นแอ่งมหาสมุทร. ในหนึ่งพันล้านปี, หากเกิดการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกที่เหมาะสม, ก็จะถูกผลักกลับออกไปในอวกาศ. (In 6 months, it might be in a wheat plant in Kansas. In a decade in a fish in the Pacific. In a million years, locked into limestone at the bottom of an ocean basin. In a billion years, given the right tectonic motion, ejected back into space.)

          อะตอมนั้นไม่ได้เปลี่ยนแปลง. อะตอมนั้นจำไม่ได้. อะตอมนั้นไม่ได้ห่วงใยใด. อะไรที่เปลี่ยนแปลงคืออะไรที่อะตอมนั้นกำลังเข้าไปมีส่วนร่วม. สิ่งที่สูญสลายไปหลังจากนั้นก็คือ คอนเนกโตม – โครงข่ายเส้นประสาทในสมอง.  จุดเชื่อมประสานเซลล์ประสาทกว่า 100 ล้านล้านแห่ง, ซึ่งแต่ละแห่งถูกปรับแต่งมาโดยประสบการณ์เฉพาะตัวของคุณตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา  (The atom does not change. The atom does not remember. The atom does not care. What changes is what the atom is participating in. What is lost then is the connectome9. 100 trillion synapses, each one tuned by decades of your specific experience.)

          9 Connectome (คอนเน็กโทม) คือ "แผนที่แสดงการเชื่อมต่อของระบบประสาทในสมอง" แบบครบวงจร เปรียบเสมือน "แผนผังการเดินสายไฟ" หรือ "แผนที่จราจร" ที่บอกว่าเซลล์ประสาทหรือแต่ละส่วนของสมองนั้นเชื่อมโยงถึงกันอย่างไร

ประเภทของคอนเน็กโทม

  • คอนเน็กโทมเชิงโครงสร้าง (Structural Connectome): แผนที่แสดงเส้นทางกายวิภาคหรือสายไฟจริงๆ ที่เชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาทหรือบริเวณต่างๆ ของสมอง
  • คอนเน็กโทมเชิงฟังก์ชัน (Functional Connectome): แผนที่แสดงการทำงานและการสื่อสารร่วมกันระหว่างบริเวณต่างๆ ของสมองในขณะที่ทำกิจกรรมหรือพักผ่อน (ไม่ใช่แค่การต่อกันทางกายภาพ)
  • คอนเน็กโทมเชิงเคมี (Chemical Connectome): แผนที่แสดงว่าเซลล์ประสาทแต่ละตัวปล่อยสารสื่อประสาทชนิดใด และตอบสนองต่อสารเคมีแบบไหน

         

          ความแข็งแกร่งของทุกๆ การเชื่อมต่อของจุดเชื่อมประสานเซลล์ประสาท, การวางเครือข่ายที่แม่นยำของทุกๆ แขนงเดนไดรต์. นั่นคือบันทึกของใบหน้าทุกใบที่คุณเคยรัก. ทุกเพลงที่คุณได้เคยรู้จัก. ทุกบ่ายแก่ๆที่คุณเคยอายุ 6 ขวบและแสงสว่างส่องผ่านเข้ามาทางหน้าต่างครัวที่มุมพิเศษเฉพาะ. น้ำหนักไซแนปส์ (synaptic weights) คือโครงสร้างทางกายภาพ,  แต่พวกเขามีความหมายก็ต่อเมื่อมีกระแสกิจกรรมทางไฟฟ้าไหลผ่านพวกเขาเท่านั้น.   (The strength of every synaptic connection, the precise wiring of every dendritic branch10. That is the recording of every face you have ever loved. Every song you have known. Every late afternoon when you were 6 years old and the light came through the kitchen window at a particular angle. The synaptic weights are physical structures, but they only have meaning when the electrical activity flows through them.)

          10 dendritic branch แปลว่า "แขนงเดนไดรต์" หรือ "การแตกกิ่งก้านของเดนไดรต์" โดยมีความหมายแยกตามบริบทที่นำไปใช้ดังนี้ครับ:

1. บริบททางชีววิทยาและระบบประสาท (พบบ่อยที่สุด)

หมายถึง ส่วนของใยประสาท "เดนไดรต์" (Dendrite) ที่แตกแขนงออกไปคล้ายกิ่งไม้ จากตัวเซลล์ประสาท (Neuron)

  • หน้าที่: ทำหน้าที่คล้ายเสาอากาศคอยรับกระแสประสาทหรือสัญญาณไฟฟ้าเคมีจากเซลล์ประสาทตัวอื่นๆ
  • คำศัพท์ใกล้เคียง: Dendritic arborization หมายถึง การแตกกิ่งก้านสาขาของเดนไดรต์ทั้งหมดรวมกันในเซลล์นั้นๆ

 

          บทเพลงต้องการวงออเครสตร้า. ปราศจาก ATP, ปราศจากการสูบฉีดไอออนต้านความเข้มข้นอย่างไม่หยุดยั้งในทุกวินาที, ดนตรีก็คงต้องจบลง. อะตอมยังคงอยู่. รูปแบบสลายตัว.และรูปแบบนั้น ไม่เคยถูกสร้างขึ้นจากสิ่งอื่นใดเลย นอกเหนือไปจากกระบวนการที่ดำเนินอยู่ล่วงไปอย่างต่อเนื่อง. ไม่มีเนื้อสารของจิตวิญญาณที่แยกต่างหากมารองรับมันไว้. มีเพียงสิ่งนี้เท่านั้น. การหิวกระหายพลังงานอย่างต้อเนื่องในการเผาผลาญ ATP, และสูบฉีดไอออนของเซลล์ 8.6 หมื่นล้านเซลล์ร่ายรำและร่วมกันสร้างสรรค์สิ่งที่คุณเรียกมันว่า 'ตัวฉัน' ขึ้นมาอย่างสอดประสานเป็นหนึ่งเดียว.  (The score requires an orchestra. Without ATP, without the relentless second-by-second pumping of ions against gradients, the music stops. The atoms persist. The pattern dissolves. And the pattern was never made of anything other than ongoing process. There was no separate soul substance underwriting it. There was just this. The continuous energy-hungry ATP-burning, ion-pumping dance of 86 billion cells generating in their synchronized whole, the thing you have been calling I.)

          ในตอนนี้, ผมได้สัญญาว่าจะบอกคุณอะไรที่เรารู้อย่างแน่นหนา แลอะไรที่เรายังคงคาดเดาอยู่. ให้ผมทำนั่น. เพราะว่า ความซื่อตรงเป็นประเด็นทั้งปวงของกิจกรรมนี้. (Now, I promised to tell you what we know firmly and what we are still guessing about. Let me do that. Because the honesty is the whole point of the exercise.)

ข้อจำกัดและข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์ (Scientific limits and fact)

          อะไรคือของแข็ง? ภาวการณ์ทำงานของเมตาโบลิซึม - ระบบเผาผลาญ ดิ่งเหวหลังจากหัวใจหยุดเต้น. หน้าต่าง 6 ถึง 12 วินาทีของจิตสำนึกสูญเสียไป. ATP ลดลงเป็นลำดับขั้นตอน. คลื่นการสูญเสียขั้วจากการขาดออกซิเจน. สิ่งเหล่านี้ได้รับการตรวจวัดในตัวอย่างสัตว์ทดลองจำนวนนับไม่ถ้วน, และได้รับการยืนยันในเปลือกสมองของมนุษย์ระหว่างการเฝ้าติดตามทางศัลยประสาท. คุณสามารถใส่ตัวเลขในทุกขั้นตอนได้, คุณสามารถทำซ้ำทุกการสังเกตการณ์ในห้องปฏิบัติการต่างๆ ได้. (What is solid? The metabolic cliff after cardiac arrest. The 6-to-12 second window of consciousness loss. The ATP depletion sequence. The anoxic depolarization wave. These have been measured in countless animal preparations and confirmed in human cortex during neurosurgical monitoring. You can put numbers on every step. You can replicate every observation across labs.)

          นี้คือตำราเรียนจิตวิทยาในตอนนี้. พนันกับมันได้เลย เหมือนที่คุณเดิมพันกับกฎข้อที่สองของอุณหพลศาสตร์. สิ่งที่มีหลักฐานสนับสนุนเป็นอย่างดี, ก็คือการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของคลื่นแกมมาของบอร์จิกินในวัยเยาว์. ข้อมูลในหนูทดลองมีความน่าเชื่อถือสูง, มีการทำซ้ำ, มีกลุ่มควบคุม, และมีขนาดตัวอย่างที่ใหญ่. ข้อมูลในมนุษย์, และผมอยากจะตรงไปตรงมา, ก็คือมีผู้ป่วย 4 ราย ซึ่ง 2 รายในนั้นแสดงให้เห็นถึงรูปแบบดังกล่าว. สิ่งนั้นไม่ใช่ว่าจะไม่มีนัยสำคัญ ลักษณะเฉพาะนั้นเด่นชัดและสอดคล้องกับผลที่พบในหนูทดลอง. (This is textbook physiology now. Bet on it like you bet on the second law of thermodynamics. What is well supported, but young Borjigin’s gamma surge. The rat data is robust, replicated, large sample controlled. The human data is, and I want to be honest, four patients, two of whom showed the pattern. That is not nothing. The signature is striking and consistent with what was seen in rats.)

          นั่นไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยเลย (หรือ: นั่นไม่ใช่ว่าจะไม่มีความหมายอะไรเลย) รอยโรค/ลักษณะเด่น/สัญญาณทางชีวภาพนั้นเด่นชัดมาก และสอดคล้องกับสิ่งที่พบในหนู. ผู้ป่วยที่เสียชีวิตในขณะที่ติดอุปกรณ์ตรวจวัดคลื่นไฟฟ้าสมองความหนาแน่นสูง (High-density EEG) อยู่แล้วนั้น เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ยาก และคาดว่าจำนวนผู้ป่วยในลักษณะนี้จะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น.   (But it has not been replicated by other labs in large human samples because the experimental conditions are extraordinarily difficult to capture. Patients dying with continuous high-density EEG monitoring already in place are rare. Expect the number to grow.)

          ในตอนนี้,  หากมองว่าการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของคลื่นสมองแกมมา (Gamma surge) ในมนุษย์เป็นสัญญาณที่มีนัยสำคัญและควรค่าแก่การพิจารณาอย่างจริงจัง, (แต่ยังไม่ถือเป็นข้อเท็จจริงที่สรุปแน่ชัดแล้ว). อะไรคือสิ่งที่เป็นไปได้หรือน่าบ่งชี้, แต่ยังคงเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอยู่. ความเชื่อมโยงระหว่างการพุ่งสูงขึ้นของคลื่นแกมมา กับประสบการณ์เฉียดตายที่ถูกบอกเล่า.  (Right now, treat the gamma surge in humans as a real signal worth taking seriously, not yet as a settled fact. What is suggestive, but contested. The connection between the gamma surge and reported near-death experiences.)

          แซม พาร์เนีย จาก NYU Langone เป็นผู้ดำเนินโครงการวิจัย Aware ซึ่งเป็นการทดลองเชิงสุ่มแบบไปข้างหน้าขนาดใหญ่ในกลุ่มผู้รอดชีวิตจากภาวะหัวใจหยุดเต้น. เขามีบันทึกกรณีศึกษาที่ผู้รอดชีวิตรายงานว่าตนเองรับรู้ถึงเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในระหว่างที่กำลังถูกกู้ชีพ (ปั๊มหัวใจ) ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่พวกเขาไม่น่าจะมองเห็นได้ด้วยตาเนื้อ (ตาปกติ) ของตนเอง.  (Sam Parnia at NTU Langone runs the Aware studies, large prospective trials of cardiac arrest survivors. He has documented cases where survivors report awareness of events that look place their resuscitation, events they could not have seen with their physical eyes.)

          พิม แวน ลอมเมล, แพทย์โรคหัวใจ, ได้ตีพิมพ์บทความการศึกษาเชิงคาดการณ์ลงใน The Lancet ในปี 2001. ผู้รอดชีวิตจากภาวะหัวใจหยุดเต้นจำนวน 344 คน. 18% รายงานว่าเคยมีประสบการณ์ที่จำได้ในบางลักษณะ. ลักษณะอาการที่ปรากฏมีความสอดคล้องกันอย่างน่าทึ่งในทุกวัฒนธรรมเชื่อถือทั้งหลาย. ไม่ว่ามันจะเป็นการรับรู้ที่เกิดขึ้นจริงในช่วงเวลาที่สมองไม่น่าจะสามารถรับรู้ได้, หรือเป็นเพียงการสร้างความทรงจำขึ้นมาใหม่ในช่วงระยะฟื้นตัวก็ตาม, สิ่งนั้นยังคงเป็นประเด็นที่เปิดกว้างอย่างแท้จริง. เดิมพันทีละน้อย, แล้วการเก็งกำไรคืออะไร?  (Pim van Lommel, a Dutch cardiologist, published a prospective study in The Lancet in 2001. 344 cardiac arrest survivors. 18% reported some kind of recalled experience. The phenomenology is strikingly consistent across cultures. Whether it represent real perception during a period when the brain should have been incapable of perceiving or memory reconstruction during the recovery phase, that remains genuinely open. Bet small. What is speculation?)

 

          อะไรก็ตามที่ฉันหรือใครก็ตามอาจจะพูดเกี่ยวกับความรู้สึกของสภาวะคลื่นสมองแกมมาพุ่งสูงจากภายใน.เราไม่สามารถรู้ได้โดยตรง. เราไม่สามารถทำแผนที่เชิงฟิสิกส์. แต่ปรากฏการณ์วิทยา, ว่าสิ่งนั้นเป็นอย่างไรนั้น, ในตอนนี้ยังคงอยู่เหนือขอบเขตที่เครื่องมือวัดทางวิทยาศาสตร์จะเข้าถึงได้.    (Anything I or anyone else might say about what the gamma surge feels like from inside. We do not know. We cannot know directly. We can map the physics. But phenomenology, the what it is like, is for now beyond instrumentation. If anyone tells you otherwise, count your wallet.)

การวางยาสลบ และอัตราการเสียชีวิต (Anesthesia and mortality)

          มีอีกประเด็นหนึ่งที่ผมอยากชี้ให้เห็น เพราะวิสัญญีแพทย์รู้เรื่องนี้กันเงียบๆ มากว่า 50 ปีแล้ว, และโรงเรียนแพทย์บางครั้งก็พูดถึงเรื่องนี้, แต่บางครั้งก็ไม่ได้พูดถึง. การดมยาสลบทุกครั้งที่คุณเคยได้รับมา, การผ่าตัดไส้ติ่งทุกครั้ง การผ่าฟันคุดทุกซี่, การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกทุกข้าง, ล้วนเป็นการซักซ้อมทีละน้อยอย่างระมัดระวังและผันกลับคืนสู่สภาพเดิมได้, ของกระบวนการตอบสนองทางโมเลกุลแบบลูกโซ่ที่ผมเพิ่งได้อธิบายไป. (There is one more thing I want to point at because anesthesiologists have known it quietly for 50 years, and medical schools sometimes mention it and sometimes do not. Every general anesthesia you have ever received, every appendectomy, every wisdom tooth, every hip replacement is a partial, reversible, carefully titrated rehearsal of the molecular cascade I have just described.)

          โพรโพฟอล, ยาสีขาวน้ำนมที่ทำเอาคนไข้ผ่าตัด ภายใน 15 วินาที, ออกฤทธิ์โดยการเพิ่มการทำงานของ กาบา-เอ (GABA-A). GABA, คือระบบสารสื่อประสาทชนิดยับยั้งหลักในสมอง, ทำหน้าที่ช่วยลดหรือยับยั้งการทำงานของเซลล์ประสาท เพื่อช่วยให้สมองผ่อนคลายและรักษา. การเพิ่มกิจกรรมของสาร GABA จะทำให้เซลล์ประสาทเกิดภาวะไฮเปอร์โพลาไรเซชัน (Hyperpolarization) ซึ่งเซลล์ประสาทที่อยู่ในภาวะนี้จะส่งจุดระเบิดประจุ/สัญญาณ ได้ยากขึ้น.

    (Propofol11, the milky white drug that puts a surgical patient under in 15 seconds, works by enhancing the activity of GABA-A receptors12. GABA is the brain’s main inhibitory neurotransmitter system. Boosted GABA activity hyperpolarizes neurons. Hyperpolarized neurons are harder to fire.)

          11 โพรโพฟอล (Propofol) คือ ยาสลบหรือยาระงับความรู้สึกชนิดฉีดเข้าหลอดเลือดดำ ที่มีฤทธิ์เร็ว ทำให้ผู้ป่วยเคลิ้มหลับหรือหมดสติอย่างรวดเร็วเพื่อใช้ในการผ่าตัดหรือทำหัตถการต่างๆ

ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับโพรโพฟอล

  • ชื่อเรียกอื่น: มักถูกเรียกว่า "ยาน้ำนม" เนื่องจากตัวยามีลักษณะเป็นของเหลวสีขาวขุ่นคล้ายน้ำนม
  • การใช้งาน: ใช้สำหรับการนำสลบ (ทำให้หลับก่อนผ่าตัด), รักษาระดับการสลบ, หรือใช้ระงับความรู้สึกระหว่างการทำหัตถการ เช่น การส่องกล้อง
  • ลักษณะการออกฤทธิ์: ออกฤทธิ์ไวภายใน 15–30 วินาทีหลังฉีด และหมดฤทธิ์เร็ว ทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้ไว
  • ความปลอดภัย: เป็นยาอันตรายที่มีฤทธิ์แรง ต้องใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านวิสัญญีวิทยา และต้องทำในสถานพยาบาลที่มีเครื่องมือช่วยชีวิตและอุปกรณ์ติดตามสัญญาณชีพพร้อมเพรียงเท่านั้น

     12 GABA-A receptors (ตัวรับแกมมาอะมิโนบิวทิริก ชนิดเอ) แปลว่า "ตัวรับสารสื่อประสาท GABA ชนิด A" ในระบบประสาทส่วนกลาง

หน้าที่และการทำงานสำคัญ

  • ทำหน้าที่เป็น "เบรก" ของสมอง: เป็นตัวรับสารสื่อประสาทชนิดยับยั้ง (Inhibitory neurotransmitter) ช่วยลดการส่งสัญญาณประสาทที่มากเกินไป ทำให้สมองและร่างกายรู้สึกสงบ
  • ช่องทางไอออน: เป็นตัวรับแบบไอโอโนโทรปิก (Ionotropic receptor) เมื่อสาร GABA มาเกาะ จะเปิดช่องทางให้ไอออนคลอไรด์ (Cl⁻) ไหลเข้าสู่เซลล์ ทำให้เซลล์ประสาทมีประจุลบมากขึ้น (Hyperpolarization) ยิงสัญญาณได้ยากขึ้น
  • การตอบสนองรวดเร็ว: ออกฤทธิ์ทันทีทันใด (Fast-acting) ในการลดความตื่นตัวและความวิตกกังวล
  • เกี่ยวข้องกับการนอนหลับและความเครียด: การกระตุ้นตัวรับนี้ช่วยส่งเสริมการเข้าสู่ภาวะหลับลึก และลดความกังวล
  • เป้าหมายของยาบางชนิด: เป็นจุดที่ยาคลายเครียดหรือยานอนหลับ เช่น กลุ่มเบนโซไดอะซีพีน (Benzodiazepines อาทิ Diazepam, Alprazolam) เข้ามาจับ เพื่อช่วยเพิ่มความไวของตัวรับต่อ GABA ทำให้รู้สึกผ่อนคลายและง่วงนอน

การทำงานที่สอดประสานกันในระยะไกลระหว่างสมองส่วนเปลือกสมอง – คอร์เทกซ์เกิดการเสื่อมถอยลง. รูปแบบที่เราเรียกว่าจิตสำนึกนั้น, กำลังแตกสลายออกเป็นเสี่ยงๆ. ฟังดูคุ้นๆไหม? มันคือกระบวนการต่อเนื่องแบบเดียวกันกับภาวะเซลล์เสื่อมสภาพจากการขาดออกซิเจน. แค่ได้ใช้เส้นทางผ่านขั้นตอนระหว่างขั้นตอนระหว่างกลางที่แตกต่างไป. และ, คำสำคัญที่สุดเลยก็คือ, มันสามารถเปลี่ยนกลับมาเหมือนเดิมได้. วิสัญญีแพทย์จะคงคุณไว้ที่ระดับความลึกของการสลบระดับหนึ่ง, เมื่อยาถูกเผาผลาญ, การทำงานที่สอดประสานกันของสมอง. การสอดประสานก็จะกลับคืนมา. และคุณก็ตื่นขึ้น.  (The long-range synchronization between cortical regions degrades. The pattern we call consciousness fragments. Sound familiar? It is the same cascade as anoxic depolarization. Just routed through a different intermediate step. And, this is the critical word, reversable. The anesthesiologist holds you at a particular depth. The drug is metabolized. The synchronization returns. You wake up.)

          การประสานข้อมูลกลับมา. คุณก็ตื่นขึ้น. เมื่อเราทำการวางยาสลบ มันเหมือนกับการที่เราพาสมองไปจ่ออยู่ที่ริมหน้าผาอย่างแท้จริง, แล้วจึงพามันเดินกลับลงมา. และคีตามีน, ปัจจุบันคีตามีนถูกใช้อย่างแพร่หลายสำหรับอาการซึมเศร้าที่ดื้อต่อการรักษา, และเมื่อใช้ในปริมาณที่สูงขึ้น มันจะทำให้เกิดประสบการณ์หลุดออกจากร่างหรือแยกตัวออกจากความเป็นจริง ซึ่งบางครั้งเรียกว่า K-hole.  (The synchronization returns. You wake up. When we do anesthesia, we are quite literally taking the brain to the edge of the cliff and walking it back. And ketamine. Ketamine is now widely used for treatment-resistant depression, and at higher does it produces the dissociative experiences sometimes called K holes.)

ประสบการณ์ที่มีลักษณะทางปรากฏการณ์วิทยาคล้ายคลึงกับรายงานของผู้รอดชีวิตจากภาวะเฉียดตาย. คาร์ล แจนเสน, จิตแพทย์ชาวอังกฤษ, ได้เขียนหนังสือที่ละเอียดรอบคอบเล่มหนึ่งเกี่ยวกับความคาบเกี่ยวกันนี้ในปี 1997. เคตามีน (Ketamine) จะเข้าไปยับยั้งตัวรับ NMDA. ตัวรับ NMDA เหล่านี้มีความเกี่ยวข้องอย่างหนาแน่นกับกลูตาเมตที่เกิดขึ้นตามมาหลังจากการขาดแคลน ATP ในสภาวะที่ขาดพลังงานอย่างรุนแรงที่ความตาย. กลไกทางเภสัชวิทยา (ผลของยา/สารเคมี) ไม่ได้เหมือนกันกับการตายเสียทีเดียว, แต่มันเป็น, และผมอยากใช้คำนี้อย่างระมัดระวัง, คือคำว่า “ใกล้เคียง”.   (Experiences that phenomenologically resemble the reports from near-death survivors. The British psychiatrist Karl Jansen wrote a careful book about this overlap in 1997. Ketamine blocks NMDA receptors. NMDA receptors are densely involved in the glutamate13 that follows ATP depletion at death. The pharmacology is not identical to dying, but it is, and I want to use this word carefully, adjacent.)

          13 กลูตาเมต (Glutamate) คือเกลือหรือไอออนของกรดกลูตามิก (Glutamic acid) ซึ่งเป็นกรดอะมิโนชนิดหนึ่งที่เป็นส่วนประกอบของโปรตีน และร่างกายมนุษย์สามารถสร้างขึ้นได้เองตามธรรมชาติ [1, 2]

หน้าที่และบทบาทสำคัญของกลูตาเมต

  • ให้รสอูมามิ (Umami): กลูตาเมตเป็นสารที่ทำให้เกิดรสชาติ "อูมามิ" หรือรสกลมกล่อม ซึ่งเป็นรสชาติที่ 5 นอกเหนือจาก เปรี้ยว เค็ม หวาน และขม พบได้ตามธรรมชาติในอาหารหลายชนิด เช่น มะเขือเทศ ชีส เนื้อสัตว์ สาหร่าย และนม [1, 2, 3]
  • เป็นสารสื่อประสาท (Neurotransmitter): ในระบบประสาท กลูตาเมตทำหน้าที่เป็นสารสื่อประสาทกระตุ้น (Excitatory neurotransmitter) ที่สำคัญที่สุดในสมอง ทำหน้าที่ส่งสัญญาณระหว่างเซลล์ประสาท ช่วยในเรื่องการเรียนรู้และความทรงจำ [1, 2]
  • ส่วนประกอบของผงชูรส: เมื่อนำกลูตาเมตมาจับคู่กับโซเดียม จะกลายเป็น โมโนโซเดียมกลูตาเมต (Monosodium Glutamate หรือ MSG) หรือที่เรารู้จักกันทั่วไปคือ ผงชูรส ซึ่งองค์การอาหารและยา (FDA) และองค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้อยู่ในกลุ่มความปลอดภัยสำหรับการบริโภค

          นี่คือจุดปรับเทียบปริมาณยาที่ผมจำเป็นต้องทำเพราะการเปรียบเทียบนี้จะสมเหตุสมผล ก็ต่อเมื่อตัวเลขถูกต้องเท่านั้น. ยาระงับความรู้สึกโพรโพฟอล (Propofol) ปริมาณหนึ่งโดส (Bolus) ที่เพียงพอสำหรับนำสลบในผู้ใหญ่ มีราคาประมาณสองถึงห้าดอลลาร์ในราคาขายส่งของโรงพยาบาล. การระงับความรู้สึก (การดมยาสลบ/ฉีดยาชา) เพียงหนึ่งครั้งในโรงพยาบาลของสหรัฐอเมริกา มีค่าใช้จ่ายอยู่ที่ประมาณ 800 ถึง 4,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของหัตถการ) โดยคำนวณรวมตั้งแต่ค่ายา ค่าอุปกรณ์ ค่าระบบติดตามสัญญาณชีพ เงินเดือนของวิสัญญีแพทย์ ไปจนถึงต้นทุนการฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้านที่เป็นเบื้องหลังของเงินเดือนนั้น.  (Here is the dose calibration point I have to make because the comparison only lands if the numbers are right. A bolus of propofol sufficient to induce general anesthesia in an adult cost about two to five dollars at hospital wholesale. A single anesthesia event in an American hospital, counting drug, equipment, monitoring, the anesthesiologist’s salary, the residency training behind that salary, runs anywhere from 800 to 4,000 dollars depending on procedure complexity. The global anesthesia drug market is roughly 20 billion dollars a year.)

ปฏิกิริยาลูกโซ่ในแบบฉบับของร่างกายเอง, สิ่งที่จะเกิดขึ้นเมื่อหัวใจหยุดเต้น, นั้นไม่มีผู้บริการจัดหาให้. มันทำงานด้วยกลไกทางเภสัชวิทยาและสารเคมีในระบบประสาทของมันเอง, และจะดำเนินไปจนเสร็จสิ้นกระบวนการภายในเวลาประมาณ 6 ถึง 10 นาที หากไม่มีใครเข้าไปขัดขวาง. ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นก็ตาม, คุณไม่ควรทึกทักเอาเองจากสิ่งที่ผทเพิ่งพูดไปว่า, มีประสบการณ์อันน่ารื่นรมย์หรือน่าตื่นรู้บางอย่างที่ควรค่าแก่การแสวงหา ณ วินาทีชีวิตที่เฉียดใกล้ความตาย. วิสัญญีแพทย์ตรึงคุณไว้ที่เส้นแบ่งความเป็นความตาย, ด้วยยาไม่กี่มิลลิกรัม, อุปกรณ์เฝ้าติดตามอาการมูลค่าหลายหมื่นดอลลาร์, และการฝึกฝนอบรมมานานหลายทศวรรษ.   (The body’s own version of the cascade, the one that runs when the heart stops, has no provider. It runs on its own pharmacology with its own neurochemicals, and it runs all the way to completion in roughly six to 10 minutes if no one intervenes. You should not, under any circumstances, take what I have just told you as a suggestion that there is some pleasant or revealing experience to be sought at the edge of death. The anesthesiologist holds you at the edge with milligrams of drug and tens of thousands of dollars of monitoring equipment and decades of training.)

 

หน้าผานั่นเป็นทางหนึ่ง. สิ่งที่ฉันกำลังชี้ให้เห็นนั้น เป็นสิ่งที่มีความละเอียดอ่อน. กลไกการดับสูญของจิตสำนึกเมื่อยามเสียชีวิต มีลักษณะพื้นฐานไม่ต่างไปจากกลไกที่กดจิตสำนึกให้ดับลงในระหว่างการผ่าตัดในแต่ละวัน.  วิถีโมเลกุลแบบเดียวกัน, การสูญเสียสภาพประจุลบสูงเกิน (ไฮเปอร์โพลาไรเซชัน) แบบเดียวกัน, การสูญเสียการบูรณาการแบบเดียวกัน, เพียงแต่แบบหนึ่งเกิดขึ้นแบบผันกลับได้, ส่วนอีกแบบหนึ่งผันกลับไม่ได้. เราได้ทำแผนที่เภสัชวิทยาของการตายอย่างเงียบๆ และแม่นยำ, จนเราสามารถเดินไปถึงขอบเหวของความตายและกลับมาได้เป็นประจำ.  (The cliff itself is one way. What I am pointing at us something subtler. The mechanisms by which consciousness dissolves at death are not different in kind from the mechanisms by which consciousness is suppressed in surgery every day. The same molecular pathways, the same hyperpolarization, the same loss of integration, just one is held reversibly and one is not. We have in a quiet way mapped the pharmacology of dying so precisely that we routinely walk to its edge and come back.)

มรดก และ ฟิสิกส์ (Legacy and physics)

          ผู้คนที่คุณรักและได้สูญเสียไปแล้ว, ไม่มีโอกาสได้รับความสุขสบายจากการเดินทางไปกลับครั้งนั้น, แต่กลไกทางเภสัชวิทยาที่ทำงานอยู่ในเซลล์ของพวกเขาก็เป็นแบบเดียวกันกับที่กำลังทำงานอยู่ในเซลล์ของเรา. ดังนั้น, เลิกจับชีพจรของตัวเองได้แล้ว. ปล่อยให้ผมได้โอบกอดเธอในจุดที่ผมควรจะโอบกอด. อะตอมในร่างกายของคุณ ที่อยู่รายรอบบนมาเป็นพันล้านปีแล้ว. เกือบทุกธาตุหนัก, คาร์บอนในดีเอ็นเอของคุณ, ธาตุเหล็กในเลือดของคุณ, แคลเซียมในกระดูกของคุณ ล้วนถูกสร้างขึ้นในแกนกลางของดาวฤกษ์ที่ระเบิดไปก่อนที่ดวงอาทิตย์จะถือกำเนิดขึ้น.   (The people I have loved and lost did not have the luxury of that round trip, but the pharmacology is the same one running in their cells and ours. So, take your fingers off your pulse. Lert me close where I should close. The atoms in your body have been around for billions of years. Almost every heavy element, the carbon in your DNA, the iron in your blood, the calcium in your bones, was forged in the core of a star that exploded before the sun was born.) 

          คุณคือการรวมตัวกันเพียงชั่วคราวของสสารที่เก่าแก่มาก. เมื่อการรวมตัวนั้นสิ้นสุดลง, สสารเหล่านั้นก็จะกลับคืนสู่การหมุนเวียนอีกครั้ง. บางส่วนของมันจะไปอยู่ในต้นไม้ในอีกหนึ่งร้อยปีข้างหน้า. บางส่วนจะไปอยู่ในตัวของอีกคนในอีกหนึ่งพันปี. บางส่วนของมัน, หากให้เวลาเจ้านั่นนานพอ, ก็จะไปอยู่ในดาวดวงถัดไป. นั่นคือการสนทนาของสสาร.   (You are a temporary arrangement of very old material. When the arrangement ends, the material returns to circulation.  Some of it will be in a tree in a hundred years. Some of it in another person in a thousand.  Some of it, given long enough, will be in the next star. That is conversation of matter.)

          นั่นคือฟิสิกส์. สิ่งที่ไม่ถูกรักษาไว้คือรูปแบบ, เซลล์ 86 พันล้านเซลล์ได้ร่ายรำประสานสอดคล้องกัน ของ อิออน และกลูตาเมต และคลื่นแกมมา และ ประสบการณ์การรับรู้ความรู้สึกที่ถูกสร้างขึ้นใหม่. นั่นคือกระบวนการ. กระบวนการจะไม่ถูกจัดเก็บ. กระบวนการจะคงอยู่เฉพาะขณะที่มันกำลังทำงานอยู่เท่านั้น.  (That is physics. What is not conserved is the pattern. The pattern that is you, the 86 billion cells synchronized dance of ions and glutamate and gamma waves and reconstructed sensory experience. That is a process. Processes are not stored. Processes only exist while they are running.)

           

          แม่ของผมมักจะพูดถึงคนที่ล่วงลับไปแล้วว่า, พวกเขาจะยังคงมีชีวิตอยู่ต่อไปในใจของผู้คนที่รักพวกเขา. เมื่อก่อนผมเคยคิดว่านั่นเป็นแค่คำปลอบใจที่นุ่มนวล, เป็นเรื่องสุภาพที่คนเราจะพูดกัน, แต่ผมอยากจะบอกคุณว่า ประโยคนั้นมีความหมายอย่างไรในทางฟิสิกส์จริงๆ.  รูปแบบที่เป็นตัวตนของเธอนั้นไม่ได้ถูกเก็บไว้ที่ไหนเลย, นอกจากภายในตัวเธอเอง, มันถูกกระจายตัวอยู่.   (My mother used to say of someone who had died that they lived on in the people who loved them. I used to think that was a soft kind of consolation, a polite thing one says, but I want to tell you what that sentence actually means in the physics. The pattern that was her was not stored anywhere only inside her. It was distributed.)

ทุกปฏิสัมพันธ์ที่เธอได้มีกับบุคลอื่นๆ, ทุกการสนทนา, ทุกการชี้แนะ, ทุกเรื่องราวที่เธอได้ทวนซ้ำ, ทุกอุปนิสัยที่เธอได้สอนโดยปราศจากผหมายความที่จะทำ. ทิ้งการเปลี่ยนแปลงเล็กๆ ไว้ในน้ำหนักซิแนปส์ของคนที่นั่งอยู่ตรงข้ามเธอ. เมื่อเธอจากไป ต้นฉบับ (สำเนา) ของรูปแบบชีวิตของเธอก็สลายไป แต่สำเนาที่ไม่สมบูรณ์, เสียงสะท้อนที่กระจายอยู่, ร่องรอยตัวตนที่เธอทิ้งไว้ในใจของคนที่รักเธอ, สิ่งเหล่านี้ยังคงทำงาน/ดำเนินอยู่อยู่บนฮาร์ดแวร์อื่น ๆ.  (Every interaction she had with another person, every conversation, every gesture, every story she repeated, every habit she taught without meaning to. Left a small change in the synaptic weights of the person across from her. When she died, her own copy of the pattern dissolved. But partial copies, the distributed echoes, the shape she had pressed into the people who loved her, those were still running on other hardware.)

          นั่นไม่ใช่การอุปมาอุมัย. นั่นแหละคือกลไกทางกายภาพที่แท้จริงของความจำทางสังคม. รูปแบบนี้ยังคงถูกเก็บรักษาไว้บางส่วนในลักษณะของการกระจายตัว. เธอยังคงมีชีวิตอยู่ต่อไปในแบบที่รูปแบบหนึ่งเท่านั้นที่จะทำได้. ดังนั้น, เธอยังคงมีชีวิตอยู่ต่อไปในแบบที่รูปแบบหนึ่งเท่านั้นที่จะทำได้. หัวใจหยุด. คลื่นแผ่ไปทั่วเปลือกสมอง-คอร์เท็กซ์. แกมมาผุดอุบัติขึ้น. ดนตรีซิมโฟนีพับพังพาบลง.  (That is not a metaphor. That is the actual physics of social memory. The pattern is preserved partially in distributed form. She lived on in the only way a pattern can. So, the thing my mother said and the thing the physics says are the same thing in two languages. The heart stops. The wave crosses the cortex. The gamma rises. The symphony collapses.)

          อะตอมนั้นก็กลับเข้าไปสู่วงจรหมุนเวียน และรูปแบบนั้น, แบบแผนหรือแนวทางเฉพาะตัวที่ใครบางคนใช้เวลาทั้งชีวิตเพื่อหล่อหลอมหรือฝังลึกเข้าไปในตัวผู้คนรอบข้าง, ยังคงโลดแล่นอยู่ในเศษเสี้ยวความทรงจำ, ตราบเท่าที่คนเหล่านั้นยังคงก้าวเดินต่อไป.นั่นคือสิ่งที่เราหลงเหลืออยู่เมื่อใครสักคนจากไป เรามี 'สำเนา' ของพวกเขาที่ทิ้งไว้ในตัวเรา. ท่าทางต่างๆ ที่เราแสดงออกโดยไม่คิดนั้น ล้วนได้รับอิทธิพลมาจากพวกเขา. เรามีทั้งท่าทางการจับแก้วน้ำ, วลีต่างๆ ที่เราหยิบมาใช้โดยจำไม่ได้ด้วยซ้ำว่าไปเอามาจากไหน, และความเงียบงันที่เราได้เรียนรู้ที่จะรักษาเอาไว้. รูปแบบนั้นไม่ใช่ความว่างเปล่า. แต่มันคือสิ่งที่จะอยู่รอดต่อไป. บอกเล่าเรื่องเฉพาะเจาะจงสักเรื่องหนึ่งที่คุณยังคงทำมันอยู่โดยไม่ทันได้คิด ซึ่งเป็นสิ่งที่คุณได้เรียนรู้มาจากใครบางคนที่จากโลกนี้ไปแล้ว.   (The atoms go back into circulation and the pattern, the specific arrangement that someone has spent a lifetime pressing into the people around them, continues to run in pieces foe as long as those people will continue to run. That is what we have when someone is gone. We have the copies they left in us. We have the gestures we make without thinking that we got from them. We have the way we hold a cup, the phrases we use without remembering where we picked them up, the silences we have learned to keep. The pattern is not nothing. The pattern is what survives. Tell me one specific thing you still do without thinking that you learned from someone now gone.)

          https://youtu.be/R_Q1mbpE3so?si=QMazlnRNY0KUDSHS